{"id":2652,"date":"2026-02-03T08:46:25","date_gmt":"2026-02-03T08:46:25","guid":{"rendered":"https:\/\/historiapomorza.pl\/?post_type=epoka&#038;p=2652"},"modified":"2026-02-03T08:47:40","modified_gmt":"2026-02-03T08:47:40","slug":"arcybiskup-kazimierz-majdanski","status":"publish","type":"epoka","link":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/epoka\/arcybiskup-kazimierz-majdanski\/","title":{"rendered":"Arcybiskup Kazimierz Majda\u0144ski"},"content":{"rendered":"\n<p>Nazywany by\u0142 niekiedy \u201eprawdziwym ksi\u0119ciem Ko\u015bcio\u0142a\u201d \u2013 pe\u0142nym powagi, godno\u015bci, ale tak\u017ce traktuj\u0105cym wiernych \u2013 zar\u00f3wno \u015bwieckich, jak i ksi\u0119\u017cy \u2013 z pewnym dystansem. Dla innych by\u0142 \u201eojcem\u201d, dla kt\u00f3rego kwestie zwi\u0105zane z ma\u0142\u017ce\u0144stwem, rodzin\u0105, godno\u015bci\u0105 ka\u017cdego cz\u0142owieka by\u0142y kluczowe. By\u0142 ofiar\u0105 pseudomedycznych eksperyment\u00f3w w hitlerowskim obozie koncentracyjnym, sta\u0142 si\u0119 jednym z wa\u017cniejszych or\u0119downik\u00f3w pojednania polsko-niemieckiego. Posta\u0107 drugiego szczeci\u0144skiego biskupa pozostaje niejednoznaczna, a przez to ciekawa.<\/p>\n\n\n\n<p>Kazimierz Majda\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 1 marca 1916 roku w Ma\u0142gowie, niedaleko Kalisza, jako najm\u0142odsze z trzyna\u015bciorga dzieci Rozalii i J\u00f3zefa Majda\u0144skich. Jego rodzina by\u0142a g\u0142\u0119boko religijna, dlatego te\u017c dla nikogo nie by\u0142o zaskoczeniem, \u017ce m\u0142ody Kazimierz po sko\u0144czeniu gimnazjum im. Piusa X we W\u0142oc\u0142awku i zdaniu matury, w 1934 roku wst\u0105pi\u0142 do Wy\u017cszego Seminarium Duchownego, tak\u017ce w tym mie\u015bcie. Gdy by\u0142 na ostatnim, VI roku, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa. 7 listopada 1939 roku zosta\u0142 aresztowany przez gestapo. Jak wspomina\u0142 po latach, pocz\u0105tkowo nikt nie interesowa\u0142 si\u0119 jego personaliami, wi\u0119c aresztowanie nie wi\u0105za\u0142o si\u0119 z nim samym, tylko z sutann\u0105, kt\u00f3r\u0105 nosi\u0142. Razem z nim aresztowanych zosta\u0142o wielu innych kleryk\u00f3w i ksi\u0119\u017cy, a tak\u017ce biskup Micha\u0142 Kozal. Biskup w\u0142oc\u0142awski by\u0142 jednym z tych duchownych, kt\u00f3rzy nie doczekali wolno\u015bci i zgin\u0119li w obozie koncentracyjnym, staj\u0105c si\u0119 jednym z m\u0119czennik\u00f3w II wojny beatyfikowanych przez Jana Paw\u0142a II w 1987 roku. Majda\u0144ski prze\u017cy\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>By\u0142 wi\u0119ziony kolejno w wi\u0119zieniu w\u0142oc\u0142awskim, obozie internowania w L\u0105dzie nad Wart\u0105, obozie koncentracyjnym Sachsenhausen (numer obozowy: 29655), a od grudnia 1940 roku do ko\u0144ca wojny w obozie koncentracyjnym Dachau (numer obozowy: 22829). Majda\u0144ski-wi\u0119zie\u0144 stara\u0142 si\u0119 pomaga\u0107 innym wi\u0119zionym. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 mi\u0119dzy innymi z ks. Stanis\u0142awem Frelichowskim przy opiece nad chorymi na tyfus. Obaj zarazili si\u0119 t\u0105 chorob\u0105. Frelichowski zmar\u0142. W 1999 roku zosta\u0142 beatyfikowany, a poniewa\u017c by\u0142 harcmistrzem i kapelanem Zwi\u0105zku Harcerstwa Polskiego, zosta\u0142 og\u0142oszony patronem polskich harcerzy.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1942-1943 Majda\u0144ski by\u0142 poddawany pseudonaukowym do\u015bwiadczeniom z tzw. sztuczn\u0105 flegmon\u0105, inaczej ropowic\u0105, czyli ostrym, bakteryjnym zaka\u017ceniem tkanki \u0142\u0105cznej. Eksperymenty prowadzi\u0142 dr Heinrich Sch\u00fctz. Majda\u0144ski ocala\u0142 dzi\u0119ki pomocy dw\u00f3ch piel\u0119gniarzy: Niemca Heinricha Stoera i Czecha Zdenka Z\u00e1me\u010dnika. Stoer, cho\u0107 z zawodu prawdopodobnie rzemie\u015blnik, jako piel\u0119gniarz opiekowa\u0142 si\u0119 pacjentami z du\u017c\u0105 trosk\u0105 mimo niebezpiecze\u0144stwa, jakie mog\u0142o go z tego powodu spotka\u0107. Prawdopodobnie wstrzykn\u0105\u0142 Majda\u0144skiemu i kilkunastu innym wi\u0119\u017aniom zastrzyki, kt\u00f3re uratowa\u0142y im \u017cycie. Po wojnie Stoer zeznawa\u0142 jako \u015bwiadek na jednym z proces\u00f3w zbrodniarzy niemieckich i wspomnia\u0142 o Sch\u00fctzu i jego do\u015bwiadczeniach, ale w\u00f3wczas nikt si\u0119 tym nie zainteresowa\u0142. Stoer jako zdeklarowany socjalista zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 politycznie w SPD i spo\u0142ecznie, mi\u0119dzy innymi dzia\u0142aj\u0105c na rzecz budowy domu opieki i spokojnej staro\u015bci w rodzinnym Weissenburgu. Nazywany by\u0142 \u201eanio\u0142em z Dachau\u201d. Zmar\u0142 w 1958 roku. Majda\u0144ski nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 z nim spotka\u0107 i podzi\u0119kowa\u0107 za jego pomoc. Spotka\u0142 si\u0119 natomiast z \u201ekatem z Dachau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Heinrich Sch\u00fctz po wojnie \u017cy\u0142 spokojnie w Essen. Prowadzi\u0142 w\u0142asn\u0105 praktyk\u0119 lekarsk\u0105, za\u0142o\u017cy\u0142 rodzin\u0119. Dopiero w 1966 roku zainteresowa\u0142a si\u0119 nim niemiecka prokuratura. Zosta\u0142 aresztowany w 1971 roku, a \u015bledztwo i proces ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 kolejne lata. By\u0142o wielu \u015bwiadk\u00f3w jego powojennego \u017cycia, kt\u00f3rzy nie mogli uwierzy\u0107 w to, co robi\u0142 w czasie wojny i podkre\u015blali jego niewinno\u015b\u0107. Jednak zeznania by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142y zbyt wiarygodne. Jednym z nich by\u0142 biskup Kazimierz Majda\u0144ski, kt\u00f3ry zeznawa\u0142 przed s\u0105dem w Monachium w 1975 roku. Zrobi\u0142 w\u00f3wczas co\u015b, co wstrz\u0105sn\u0119\u0142o obserwatorami, a poprzez relacje medialne rozpowszechni\u0142o si\u0119 po ca\u0142ych Niemczech i dotar\u0142o do Polski. Majda\u0144ski podszed\u0142 do swego dawnego oprawcy i poda\u0142 mu r\u0119k\u0119 na znak przebaczenia. Wspomina\u0142, \u017ce Sch\u00fctz d\u0142ugo nie chcia\u0142 wypu\u015bci\u0107 jego d\u0142oni. Spotka\u0142 si\u0119 z wieloma g\u0142osami zdziwienia, a nawet oburzenia, ale dla niego to by\u0142a oczywista postawa. I by\u0142 w niej konsekwentny, w swoich dzia\u0142aniach i s\u0142owach. Nigdy nie zaprzecza\u0142 zbrodni, ale jednocze\u015bnie by\u0142 wielkim or\u0119downikiem pojednania mi\u0119dzy dwoma narodami. Jego g\u0142os, by\u0142ego wi\u0119\u017ania, na kt\u00f3rym robiono eksperymenty pseudomedyczne by\u0142 bardzo znacz\u0105cy. Docenili to tak\u017ce Niemcy. W 1991 roku jako pierwszy Polak otrzyma\u0142 najwi\u0119ksze niemieckie odznaczenie dawane obcokrajowcom \u2013 Wielki Krzy\u017c Zas\u0142ugi z Gwiazd\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaraz po wyzwoleniu Dachau, na zaproszenie wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ania i p\u00f3\u017aniejszego ministra w rz\u0105dzie Charlesa de Gaulle\u2019a, Edmonda Micheleta, Majda\u0144ski trafi\u0142 do Pary\u017ca. Tam 25 lipca 1945 roku przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie. W styczniu 1946 roku podj\u0105\u0142 studia najpierw licencjackie, potem doktorskie na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu we Fryburgu. W 1949 roku zosta\u0142 doktorem teologii moralnej. W\u00f3wczas dosta\u0142 te\u017c pozwolenie na powr\u00f3t do kraju.<\/p>\n\n\n\n<p>Wr\u00f3ci\u0142 do W\u0142oc\u0142awka, gdzie by\u0142 wikariuszem parafii katedralnej (1949-1950), wyk\u0142adowc\u0105 (1949-1967), a tak\u017ce wicerektorem (1952-1957) na Wy\u017cszym Seminarium Duchownym. Od swego powrotu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z najwi\u0119kszym periodykiem dla duchownych \u201eAteneum Kap\u0142a\u0144skim\u201d, a od 1956 roku zosta\u0142 jego redaktorem naczelnym. Rol\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do 1975 roku. Sprawowa\u0142 tak\u017ce wa\u017cne funkcje w ramach dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnych komisji Episkopatu Polski \u2013 prowadzi\u0142 duszpasterstwo lecznictwa, dzia\u0142a\u0142 w Komisji Maryjnej, a tak\u017ce przewodniczy\u0142 grupie teolog\u00f3w i socjolog\u00f3w przygotowuj\u0105cych VII rok Wielkiej Nowenny przed Milenium Chrztu Polski.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1962 roku papie\u017c Jan XXIII mianowa\u0142 go biskupem pomocniczym diecezji w\u0142oc\u0142awskiej. Za swoj\u0105 dewiz\u0119 biskupi\u0105 przyj\u0105\u0142 fragmentu Listu do Hebrajczyk\u00f3w \u201ePe\u0142ni\u0107 wol\u0119 Twoj\u0105\u201d, a w swoim herbie umie\u015bci\u0142 \u015awi\u0119t\u0105 Rodzin\u0119. Bra\u0142 udzia\u0142 w pracach II Soboru Watyka\u0144skiego, mi\u0119dzy innymi wyg\u0142aszaj\u0105c w imieniu Episkopatu przem\u00f3wienie o potrzebie szacunku dla ludzkiego \u017cycia \u2013 przeciw wszelkim rodzajom dyskryminacji. Troska o \u017cycie ludzkie zaowocowa\u0142a tak\u017ce powo\u0142aniem jednego z najwa\u017cniejszych dla niego projekt\u00f3w \u2013 Instytutu Studi\u00f3w nad Rodzin\u0105. Zamys\u0142 polega\u0142 na stworzeniu studi\u00f3w, kt\u00f3re poprzez r\u00f3\u017cnorodne podej\u015bcie dyscyplin naukowych ukazywa\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rodzin\u0119. To dzi\u0119ki tym zabiegom Rada G\u0142\u00f3wna Szkolnictwa Wy\u017cszego zatwierdzi\u0142a nowy kierunek studi\u00f3w: nauki o rodzinie. Instytut mia\u0142 siedzib\u0119 w \u0141omiankach pod Warszaw\u0105, by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 struktur Akademii Teologii Katolickiej (dzi\u015b Uniwersytet im. Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego &#8211; UKSW), a Majda\u0144ski by\u0142 jego wieloletnim dyrektorem. Co istotne, Majda\u0144ski przy powo\u0142ywaniu i prowadzeniu instytutu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wieloma \u015bwieckimi, a same studia by\u0142y adresowane i do duchownych, i \u015bwieckich. Nie by\u0142o to w\u00f3wczas norm\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>1 marca 1979 roku biskup Majda\u0144ski zosta\u0142 mianowany przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II biskupem diecezji szczeci\u0144sko-kamie\u0144skiej. By\u0142 drugim, po biskupie Jerzym Strobie, ordynariuszem tej diecezji, wy\u0142onionej w 1972 roku z du\u017cej struktury, jak\u0105 by\u0142a diecezja gorzowska. Jego dzia\u0142ania w nowym miejscu by\u0142y w zasadzie to\u017csame z wszystkimi inicjatywami, kt\u00f3re podejmowa\u0142 do tej pory. Szybko zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce jest zbyt ma\u0142o kap\u0142an\u00f3w. Rozwi\u0105zaniem sta\u0142o si\u0119 stworzenie w stolicy diecezji Wy\u017cszego Seminarium Duchownego, poniewa\u017c do tej pory przyszli ksi\u0119\u017ca kszta\u0142cili si\u0119 w seminarium Parady\u017cu-Go\u015bcikowie (obecnie wojew\u00f3dztwo lubuskie). Mimo opor\u00f3w w\u0142adz pa\u0144stwowych, w 1981 roku seminarium w Szczecinie rozpocz\u0119\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 (cho\u0107 nie mia\u0142o swojej obecnej siedziby). Dba\u0142 przy tym, by formacja kap\u0142an\u00f3w sz\u0142a dwoma g\u0142\u00f3wnymi torami \u2013 duchowym (np. poprzez liczne rekolekcje i dni skupienia) i intelektualnym (powo\u0142a\u0142 fili\u0119 Instytutu Studi\u00f3w nad Rodzin\u0105). Wa\u017cna dla niego by\u0142a tak\u017ce kwestia dzia\u0142ania zakon\u00f3w. Od 1983 roku zapocz\u0105tkowa\u0142 fundacj\u0119 Karmelu Mi\u0142o\u015bci Mi\u0142osiernej w Szczecinie (czyli klasztor si\u00f3str karmelitanek przy ul. Strza\u0142owskiej). W tym miejscu odbywa\u0142y si\u0119 te\u017c zaj\u0119cia dla kleryk\u00f3w, a nast\u0119pnie powsta\u0142 diecezjalny dom rekolekcyjny. Dla wielu szczecinian jest to wa\u017cne miejsce, okre\u015blane niekiedy \u201educhowymi p\u0142ucami miasta\u201d. Majda\u0144ski zaprosi\u0142 do diecezji zakony dominikan\u00f3w i franciszkan\u00f3w, a tak\u017ce Siostry Misjonarki Mi\u0142o\u015bci (za\u0142o\u017cone przez Matk\u0119 Teres\u0119 z Kalkuty), kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y prac\u0119 w\u015br\u00f3d najubo\u017cszych Szczecina. Jako jedyny biskup zgodzi\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 do diecezji nowe zgromadzenie Si\u00f3str Uczennic Krzy\u017ca, kt\u00f3re te\u017c otoczy\u0142 swoj\u0105 opiek\u0105. Charakterystyczna dla niego by\u0142a otwarto\u015b\u0107 na katolik\u00f3w \u015bwieckich. Jedynie kuria szczeci\u0144ska mia\u0142a \u015bwieckiego rzecznika prasowego. W 1986 roku biskup powo\u0142a\u0142 Instytut \u015awiecki \u017bycia Konsekrowanego \u015awi\u0119tej Rodziny, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o wspieranie rodzin. Swoj\u0105 opiek\u0105 obj\u0105\u0142 powstaj\u0105cy Dom Samotnej Matki w Karwowie. Wspiera\u0142 organizuj\u0105ce si\u0119 wsp\u00f3lnoty Odnowy w Duchu \u015awi\u0119tym i Neokatechumenat. Jako pierwszy biskup przyj\u0105\u0142 do diecezji Opus Dei w 1989 roku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przy tak szerokiej otwarto\u015bci na nowo\u015bci, biskup Majda\u0144ski mia\u0142 specyficzny spos\u00f3b bycia. Cho\u0107 nieraz s\u0142ucha\u0142 swoich ksi\u0119\u017cy czy wiernych, nie za bardzo lubi\u0142 to okazywa\u0107. Bardzo ceni\u0142 w\u0142asne kaznodziejstwo. Nie by\u0142 jednym z tych biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce natchnienie Ducha \u015awi\u0119tego wystarczy i nie musz\u0105 si\u0119 przygotowywa\u0107 do wyg\u0142aszanych homilii. Jego kazania by\u0142y pog\u0142\u0119bione, istotne, ale te\u017c opakowane barokow\u0105 mow\u0105, kt\u00f3ra utrudnia\u0142a przyj\u0119cie m\u0105drych my\u015bli. W tym jednak ordynariusz pozostawa\u0142 nieugi\u0119ty.<\/p>\n\n\n\n<p>Ciekawa relacja po\u0142\u0105czy\u0142a biskupa z rodz\u0105cym si\u0119 ruchem spo\u0142ecznym \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Jak wielu duchownych, z podejrzliwo\u015bci\u0105 podchodzi\u0142 do strajk\u00f3w w sierpniu 1980 roku. Obawia\u0142 si\u0119 kontakt\u00f3w strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w z organizacjami takimi jak Komitet Obrony Robotnik\u00f3w. Prawdopodobnie to on by\u0142 jedn\u0105 z os\u00f3b, kt\u00f3re doradzi\u0142y przyw\u00f3dcy szczeci\u0144skiego strajku, Marianowi Jurczykowi, niewpuszczanie zagranicznych dziennikarzy do Stoczni oraz mog\u0142y mie\u0107 wp\u0142yw na wcze\u015bniejsze podpisanie porozumie\u0144 sierpniowych, 30 sierpnia 1980 roku. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 Majda\u0144ski, razem z biskupami pomocniczymi Stanis\u0142awem Stefankiem, Janem Ga\u0142eckim i Marianem Kruszy\u0142owiczem, odegrali w czasie stanu wojennego. Odwiedzali internowanych, opiekowali si\u0119 ich rodzinami, wspierali komitety pomocy. Ich zaanga\u017cowana postawa w tym trudnym momencie by\u0142a bardzo wa\u017cna dla wiernych.<\/p>\n\n\n\n<p>Majda\u0144ski zabiega\u0142 o wizyt\u0119 w Szczecinie Jana Paw\u0142a II w 1983 roku. W\u00f3wczas nie dosz\u0142o to do skutku, ale uda\u0142o si\u0119 zorganizowa\u0107 osobne spotkanie z wiernym diecezji szczeci\u0144sko-kamie\u0144skiej na Jasnej G\u00f3rze. W 1985 roku zainicjowa\u0142 obchody 40-lecia istnienia polskiej administracji ko\u015bcielnej. A w 1987 roku Majda\u0144ski doprowadzi\u0142 do organizacji wizyty papie\u017ca w Szczecinie. Dzi\u0119ki dzia\u0142aniom administracyjnym (powo\u0142ywanie nowych parafii), odbudowie ko\u015bcio\u0142\u00f3w, reorganizacji kurii biskupiej przygotowa\u0142 grunt do podniesienia diecezji do rangi archidiecezji i stworzenia metropolii w 1992 roku. W tym te\u017c roku, z racji wieku, z\u0142o\u017cy\u0142 rezygnacj\u0119 z pe\u0142nienia funkcji ordynariusza. Jan Pawe\u0142 II nada\u0142 mu tytu\u0142 arcybiskupa. Kazimierz Majda\u0144ski powr\u00f3ci\u0142 do \u0141omianek. W dalszym ci\u0105gu podejmowa\u0142 liczne zaanga\u017cowania zwi\u0105zane z opiek\u0105 nad rodzin\u0105, ma\u0142\u017ce\u0144stwem, polsk\u0105 kultur\u0105 i pojednaniem. Otrzyma\u0142 doktorat <em>honoris causa<\/em> Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego i UKSW, liczne odznaczenia pa\u0144stwowe (w tym Order Or\u0142a Bia\u0142ego i Order Odrodzenia Polski) oraz honorowe obywatelstwo kilku miast. Zmar\u0142 w 2007 roku.<\/p>\n\n\n<style>.wp-block-kadence-advancedbtn.kb-btns2652_ed20df-59{gap:var(--global-kb-gap-xs, 0.5rem );justify-content:center;align-items:center;}.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-button{font-weight:normal;font-style:normal;}.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-btn-wrap-0{margin-right:5px;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-btn-wrap-0 .kt-button{color:#555555;border-color:#555555;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{color:#ffffff;border-color:#444444;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-btn-wrap-0 .kt-button::before{display:none;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns2652_ed20df-59 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{background:#444444;}<\/style>\n<div class=\"wp-block-kadence-advancedbtn kb-buttons-wrap kb-btns2652_ed20df-59\"><style>ul.menu .wp-block-kadence-advancedbtn .kb-btn2652_5a4f83-0f.kb-button{width:initial;}<\/style><a class=\"kb-button kt-button button kb-btn2652_5a4f83-0f kt-btn-size-standard kt-btn-width-type-auto kb-btn-global-fill  kt-btn-has-text-true kt-btn-has-svg-false  wp-block-kadence-singlebtn\" href=\"https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Biskup-Kazimierz-Majdanski.pdf\"><span class=\"kt-btn-inner-text\">Pobierz<\/span><\/a><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Wi\u0119cej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bartosz Dudek, <em>Kat i anio\u0142 z Dachau. Zbrodnia i przebaczenie<\/em>, \u201eMagazyn Wirtualnej Polski\u201d https:\/\/magazyn.wp.pl\/informacje\/artykul\/kat-i-aniol-z-dachau-zbrodnia-i-przebaczenie [dost\u0119p: 4.12.2025]<\/p>\n\n\n\n<p><em>Dzieje Ko\u015bcio\u0142a katolickiego na Pomorzu Zachodnim<\/em>, red. Micha\u0142 Siedziako, Zbigniew &nbsp;Stanuch, Grzegorz Wejman, tom IV, Szczecin: Instytut Pami\u0119ci Narodowej 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Maria Kabata, <em>\u201eM\u00f3wi\u0105c Ojczyzna\u201d. \u015awiat warto\u015bci w nauczaniu biskupa Kazimierza Majda\u0144skiego<\/em>, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego 2014.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u017byciorys ks. arcybiskupa Kazimierza Majda\u0144skiego<\/em>, \u201eStudia nad Rodzin\u0105\u201d 11\/1-2 (20-21), 2007, s. 9-17.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Zofia Fenrych<\/em><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"kategoria-epoki":[57,73],"class_list":["post-2652","epoka","type-epoka","status-publish","format-standard","hentry","kategoria-epoki-czasy-najnowsze","kategoria-epoki-monograficzne"],"acf":[],"taxonomy_info":{"kategoria-epoki":[{"value":57,"label":"Czasy najnowsze"},{"value":73,"label":"Monograficzne"}]},"featured_image_src_large":false,"author_info":[],"comment_info":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/epoka\/2652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/epoka"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/epoka"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-epoki","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-epoki?post=2652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}