{"id":3021,"date":"2026-04-21T20:19:09","date_gmt":"2026-04-21T20:19:09","guid":{"rendered":"https:\/\/historiapomorza.pl\/?post_type=epoka&p=3021"},"modified":"2026-04-28T16:21:26","modified_gmt":"2026-04-28T16:21:26","slug":"eryk-pomorski-krol-danii-norwegii-i-szwecji-oraz-ksiaze-slupski-ok-1382-23-v-1459","status":"publish","type":"epoka","link":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/epoka\/eryk-pomorski-krol-danii-norwegii-i-szwecji-oraz-ksiaze-slupski-ok-1382-23-v-1459\/","title":{"rendered":"Eryk Pomorski, kr\u00f3l Danii, Norwegii i Szwecji oraz ksi\u0105\u017c\u0119 s\u0142upski (ok. 1382 – 23 V 1459)"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"
Eryk I Pomorski (1382-1459), (autor nieznany, DP, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?search=%C3%96lgem%C3%A4lde+von+Erich+I.+von+Pommern&title=Special%3AMediaSearch&type=image)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Niewiele jest w \u015bredniowiecznej historii Pomorza Zachodniego postaci tej miary co kr\u00f3l Danii, Norwegii i Szwecji oraz ksi\u0105\u017c\u0119 s\u0142upski, Eryk Pomorski. Jego losy uosabiaj\u0105 niemal wszystko, co los mo\u017ce zgotowa\u0107 cz\u0142owiekowi, pocz\u0105wszy od niemal\u017ce cudownego odnalezienia w dzieci\u0144stwie przez kr\u00f3low\u0105 du\u0144sk\u0105 Ma\u0142gorzat\u0119 (ok. 1353 – 28 X 1412) w jednym z peryferyjnych ksi\u0119stw regionu i wyniesienie do korony trzech pa\u0144stw skandynawskich, poprzez pr\u00f3by powrotu do imperialnej polityki w\u0142adc\u00f3w du\u0144skich sprzed bitwy pod Bornh\u00f6ved w 1237 roku, po spektakularny upadek z tronu i \u015bmier\u0107 w atmosferze rodzinnych spor\u00f3w po powrocie do ojczystego w\u0142adztwa. <\/p>\n\n\n\n

Trzeba by\u0142o szcz\u0119\u015bliwego trafu dla m\u0142odego Gryfity, a tragedii dla du\u0144skiej rodziny kr\u00f3lewskiej, aby Eryk Pomorski znalaz\u0142 si\u0119 w Skandynawii i rozpocz\u0105\u0142 sw\u00f3j, trwaj\u0105cy niemal p\u00f3\u0142 wieku, najintensywniejszy etap \u017cycia. W latach 70. i 80. XIV stulecia kr\u00f3lestwo du\u0144skie musia\u0142o zmierzy\u0107 si\u0119 z powa\u017cnym kryzysem dynastycznym. Po \u015bmierci kr\u00f3la Waldemara IV Atterdaga (ok. 1321 – 24 X 1375) tamtejszy tron obj\u0105\u0142 w 1376 roku jego wnuk Olaf (ur. XII 1370), syn kr\u00f3lowej Ma\u0142gorzaty i kr\u00f3la norweskiego H\u00e5kona VI Magnussona (ok. 1340-1380). Wkr\u00f3tce, bo w 1380 roku, zmar\u0142 r\u00f3wnie\u017c w\u0142adca Norwegii, a skro\u0144 niepe\u0142noletniego monarchy du\u0144skiego zacz\u0119\u0142a zdobi\u0107 r\u00f3wnie\u017c korona tego kraju. W tym czasie Ma\u0142gorzata zacz\u0119\u0142a odgrywa\u0107 pierwszoplanow\u0105 rol\u0119 w Skandynawii. Faktycznie rz\u0105dzi\u0142a monarchi\u0105 du\u0144sk\u0105 i kierowa\u0142a polityk\u0105 zagraniczn\u0105 Norwegii. Niestety, panowanie Olafa by\u0142o kr\u00f3tkotrwa\u0142e, bowiem ju\u017c 3 VIII 1387 roku, niespe\u0142na siedemnastoletni w\u0142adca, niespodziewanie zmar\u0142 na zamku w Falsterbo w Skanii. Kr\u00f3lowa Ma\u0142gorzata przyj\u0119\u0142a ho\u0142d od poddanych w Danii i Norwegii. W marcu 1388 roku podj\u0119\u0142a rozmowy z mo\u017cnymi szwedzkimi niezadowolonymi ze sprawuj\u0105cego tam od 1364 roku w\u0142adz\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105, ksi\u0119cia meklemburskiego Albrechta III (ok. 1338 – 31 III 1412). Podczas wyprawy do Szwecji pokona\u0142a go w 1389 roku w bitwie pod Falk\u00f6ping i wzi\u0119\u0142a do niewoli wraz z jego synem, Erykiem (ok. 1359 – 26 VII 1397). Droga do zjednoczenia Danii, Norwegii i Szwecji w jeden organizm pa\u0144stwowy sta\u0142a si\u0119 kwesti\u0105 nieodleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Przysz\u0142y kr\u00f3l pa\u0144stw unii kalmarskiej przyszed\u0142 na \u015bwiat oko\u0142o 1382 roku na zamku w Dar\u0142owie jako Bogus\u0142aw, syn ksi\u0119cia Warcis\u0142awa VII (ok. 1362-63 – 1394\/95) i ksi\u0119\u017cnej meklemburskiej Marii (ok. 1363\/67 – 1402\/3). Dzi\u0119ki koneksjom swojej matki, wnuczki Waldemara IV i c\u00f3rki ksi\u0119\u017cnej du\u0144skiej Ingeborgi, by\u0142 jego najbli\u017cszym m\u0119skim krewnym i pretendentem do tronu po \u015bmierci kr\u00f3la Olafa w 1387 roku. Na prze\u0142omie 1388 i 1389 roku znalaz\u0142 si\u0119 wraz ze swoj\u0105 siostr\u0105, Katarzyn\u0105 (ok. 1384 – 12 III 1426) na dworze du\u0144skim, gdzie kr\u00f3lowa Ma\u0142gorzata adoptowa\u0142a go i zmieni\u0142a mu imi\u0119 na skandynawskiego Eryka. Mia\u0142o to, poza w\u0142\u0105czeniem nowego w\u0142adcy do kr\u00f3lewskiej tradycji dynastycznej, r\u00f3wnie\u017c i drugi cel, jakim by\u0142o zwyci\u0119stwo w rywalizacji ze wspomnianym powy\u017cej kr\u00f3lem szwedzkim Albrechtem III, kt\u00f3rego syn mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c na imi\u0119 Eryk. Niezwykle silna osobowo\u015b\u0107 Ma\u0142gorzaty oddzia\u0142ywa\u0142a na m\u0142odego Bogus\u0142awa-Eryka a\u017c do \u015bmierci kr\u00f3lowej w 1412 roku. <\/p>\n\n\n\n

Roszczenia m\u0142odego Gryfity do tronu norweskiego zosta\u0142y uznane po \u015bmierci kr\u00f3la Olafa. W 1396 roku ho\u0142d z\u0142o\u017cyli mu poddani w Danii i Szwecji. 17 VI 1397 roku zosta\u0142 koronowany na kr\u00f3la pa\u0144stw unii kalmarskiej. Pomimo tego, \u017ce w 1400 roku osi\u0105gn\u0105\u0142 pe\u0142noletnio\u015b\u0107, nadal kluczow\u0105 rol\u0119 w kierowaniu pa\u0144stwem odgrywa\u0142a kr\u00f3lowa Ma\u0142gorzata. Najbardziej dobitnym tego przyk\u0142adem jest sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z 54 punkt\u00f3w instrukcja post\u0119powania, kt\u00f3r\u0105 w\u0142adczyni przekaza\u0142a Erykowi udaj\u0105cemu si\u0119 w 1405 roku z wizyt\u0105 do Norwegii. Ju\u017c w 1400 roku na dworze francuskich Walezjuszy rozpocz\u0119to negocjacje w sprawie ma\u0142\u017conki dla Eryka, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142a by\u0107 pocz\u0105tkowo c\u00f3rka kr\u00f3la Karola VI Szalonego (1362-1422). W ko\u0144cu jednak zaaran\u017cowano ma\u0142\u017ce\u0144stwo Gryfity z c\u00f3rk\u0105 kr\u00f3la angielskiego Henryka IV (1367-1413) z rodu Lancaster i Marii de Bohun, do kt\u00f3rego dosz\u0142o 26 X 1406 roku w Lundzie. Zwi\u0105zek Eryka z Filip\u0105 pozosta\u0142 bezdzietny, co mocno skomplikowa\u0142o plany sukcesyjne kr\u00f3la.<\/p>\n\n\n\n

28 X 1412 roku kr\u00f3lowa Ma\u0142gorzata zmar\u0142a na statku zakotwiczonym pod Flensburgiem w wyniku panuj\u0105cej zarazy. Eryk w zasadniczych sprawach kontynuowa\u0142 jej g\u0142\u00f3wn\u0105 lini\u0119 polityczn\u0105. D\u0105\u017cy\u0142 do centralizacji pa\u0144stw unii kalmarskiej i wzmocnienia w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej. Doprowadzi\u0142 do powstania jednej kancelarii i archiwum dla ca\u0142ego pa\u0144stwa. Stopniowo jego centrum stawa\u0142a si\u0119 te\u017c Kopenhaga (od 1416\/1417 roku). Przejawem d\u0105\u017ce\u0144 centralizacyjnych by\u0142y r\u00f3wnie\u017c zewn\u0119trzne atrybuty w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej jak tytulatura, piecz\u0119\u0107 i flaga. W\u0142adca najwi\u0119cej czasu sp\u0119dza\u0142 w Danii, za\u015b Norwegia by\u0142a przez niego odwiedzana rzadko. Kluczowe stanowiska w Szwecji obsadzali Du\u0144czycy i Niemcy, co wzbudza\u0142o niech\u0119\u0107 ze strony tamtejszego spo\u0142ecze\u0144stwa i sta\u0142o si\u0119 zarzewiem p\u00f3\u017aniejszych problem\u00f3w Eryka. Niewielkie pocieszenie mog\u0142y stanowi\u0107 dla Szwed\u00f3w szczeg\u00f3lne relacje \u0142\u0105cz\u0105ce Eryka i jego ma\u0142\u017conk\u0119 Filip\u0119 z klasztorem zakonu \u015bw. Bygidy w Vadstena. Konwent ten zajmowa\u0142 wyj\u0105tkowe miejsce w planach kr\u00f3lewskich nie tylko na niwie religijnej, ale i politycznej jako symbol zjednoczenia Skandynawii. Ju\u017c w czasach ma\u0142\u017ce\u0144stwa kr\u00f3lowej Ma\u0142gorzaty z H\u00e5konem VI i pobytu w Norwegii, jej ochmistrzyni\u0105 by\u0142a c\u00f3rka \u015bw. Brygidy Szwedzkiej, Merete Ulvsdatter (1319-1371). W czasie rz\u0105d\u00f3w Eryka przejawia\u0142o si\u0119 to w hojnych donacjach i cz\u0119stych pobytach pary kr\u00f3lewskiej w klasztornych murach. Konwenty regu\u0142y \u015bw. Brygidy powsta\u0142y r\u00f3wnie\u017c w dw\u00f3ch pozosta\u0142ych kr\u00f3lestwach zjednoczonych w Kalmarze. Kr\u00f3lowa Filipa obdarowa\u0142a szwedzki klasztor w swoim testamencie i wyznaczy\u0142a ko\u015bci\u00f3\u0142 konwentualny jako miejsce swojego ostatniego spoczynku. Po \u015bmierci kr\u00f3lowej 5 I 1430 roku, wybudowano tam kaplic\u0119 \u015bw. Anny, w kt\u00f3rej z\u0142o\u017cono jej doczesne szcz\u0105tki. Przypuszcza si\u0119, \u017ce kr\u00f3l planowa\u0142 tam r\u00f3wnie\u017c sw\u00f3j poch\u00f3wek. <\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d spraw, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie zaprz\u0105ta\u0142y g\u0142ow\u0119 Eryka w czasie jego panowania w Skandynawii by\u0142y sprawa Szlezwiku, relacje z Hanz\u0105 niemieck\u0105 i nast\u0119pstwo tronu. Ka\u017cda z nich przynios\u0142a kr\u00f3lowi wiele rozczarowa\u0144. Pierwsze dwie kwestie by\u0142y ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane. Eryk pr\u00f3bowa\u0142 pozyska\u0107 Hanzeat\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie Lubek\u0119, do walki o Szlezwik. Ksi\u0119stwo le\u017c\u0105ce na po\u0142udniowych kra\u0144cach monarchii du\u0144skiej znalaz\u0142o si\u0119 w 1326 roku w r\u0119kach hrabi\u00f3w Holsztynu z rodu Schauenburg. W 1386 roku uda\u0142o im si\u0119 zagwarantowa\u0107 tam sobie dziedziczne nadanie w formie wieczystego lenna. Od 1404 roku rz\u0105dy w ksi\u0119stwie szlezwickim sprawowa\u0142a ksi\u0119\u017cna El\u017cbieta (ok. 1367 – po 1423), wdowa po zmar\u0142ym hrabim Gerhardzie VI (ok. 1367-1404). Kr\u00f3lowej Ma\u0142gorzacie uda\u0142o si\u0119 ustanowi\u0107 Eryka opiekunem jej ma\u0142oletnich syn\u00f3w, a wkr\u00f3tce wykorzystuj\u0105c problemy finansowe rodu, zaj\u0105\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0119stwa i uzyska\u0107 od jego przedstawicieli przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci. Wojna toczona przez kr\u00f3la Eryka o panowanie nad ksi\u0119stwem w latach 1410-1435 nie przynios\u0142a mu sukcesu. W kwestii stosunku do Hanzy niemieckiej w\u0142adca skandynawski stara\u0142 si\u0119 faworyzowa\u0107 w\u0142asne mieszcza\u0144stwo i utrudnia\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 miastom niemieckim. Stanowi\u0142y one powa\u017cn\u0105 si\u0142\u0119, z kt\u00f3r\u0105 Eryk musia\u0142 si\u0119 liczy\u0107. Wspiera\u0142 te\u017c ich kosztem kupc\u00f3w holenderskich i angielskich. W okresie swoich samodzielnych rz\u0105d\u00f3w w latach 1413-1437 wyda\u0142 44 przywileje dla swoich miast. Wyrok wydany w sprawie ksi\u0119stwa szlezwickiego w 1424 roku przez kr\u00f3la rzymskiego Zygmunta Luksemburskiego (ok. 1368 – 1437) potwierdza\u0142, \u017ce by\u0142o ono cz\u0119\u015bci\u0105 Korony Du\u0144skiej, co jednak nie zmieni\u0142o stanu faktycznego. W\u0142adca skandynawski si\u0119gn\u0105\u0142 po \u015brodki militarne, by przechyli\u0107 szal\u0119 zwyci\u0119stwa na swoj\u0105 stron\u0119. W 1426 roku Hanzeaci zawarli sojusz z ksi\u0105\u017c\u0119tami szlezwickimi skierowany przeciw kr\u00f3lowi Erykowi. Pocz\u0105tkowo uzyska\u0142 on przewag\u0119 nad miastami hanzeatyckim odnosz\u0105c 11 VII 1427 roku zwyci\u0119stwa pod Flensburgiem. 8 V 1428 roku na wodach w okolicy Stralsundu g\u00f3r\u0105 by\u0142a flota miast niemieckich, kt\u00f3ra rozbi\u0142a Du\u0144czyk\u00f3w. Kr\u00f3l Eryk poni\u00f3s\u0142 prawdziw\u0105 kl\u0119sk\u0119, trac\u0105c w bitwie 500-600 ludzi, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 trafi\u0142a do niewoli. Kiedy 22 VII 1432 roku przegra\u0142 kolejne starcie pod Flensburgiem, by\u0142 zmuszony zawrze\u0107 pi\u0119cioletni rozejm. Wojna zako\u0144czy\u0142a si\u0119 dla niego niekorzystnym pokojem, do kt\u00f3rego zawarcia dosz\u0142o 15 VII 1435 roku w Vordingborgu. W\u0142adca unii kalmarskiej zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 w nim potwierdzi\u0107 kupcom niemieckim wszystkie przywileje, a ponadto zwolni\u0142 Hanzeat\u00f3w od c\u0142a sundzkiego ustanowionego w 1429 roku. <\/p>\n\n\n\n

Du\u017co uwagi i zabieg\u00f3w Eryk po\u015bwi\u0119ci\u0142 kwestii zapewnienia swojego nast\u0119pstwa tronu w Skandynawii. Od oko\u0142o 1417 roku przewidywa\u0142 jako swojego sukcesora Bogus\u0142awa IX, syna ksi\u0119cia s\u0142upskiego Bogus\u0142awa VIII (ok. 1363\/64-1418). Cz\u0119sto przebywa\u0142 on na dworze w Kopenhadze i by\u0142 tam wprowadzany w sprawy pa\u0144stwowe. W 1419 roku Eryk zawar\u0142 sojusz z kr\u00f3lem polskim W\u0142adys\u0142awem II Jagie\u0142\u0142\u0105 (ok. 1362-1434). Pojawi\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas koncepcja zawarcia przez m\u0142odego Gryfit\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa z c\u00f3rk\u0105 kr\u00f3la polskiego i Anny Cylejskiej (1386-1416), Jadwig\u0105 (1408-1431) i wsp\u00f3lne panowanie m\u0142odej pary w pa\u0144stwach unii kalmarskiej i polsko-litewskim oraz w ksi\u0119stwie s\u0142upskim. Spraw\u0119 dyskutowano w latach 1419-1425, a ostatecznie straci\u0142a ona na aktualno\u015bci w 1431 roku, kiedy polska ksi\u0119\u017cniczka zmar\u0142a. Starania Eryka o nast\u0119pstwo tronu dla Bogus\u0142awa IX zako\u0144czy\u0142y si\u0119 katastrof\u0105. Kr\u00f3lewskie plany spotka\u0142y si\u0119 z sprzeciwem szwedzkiej elity politycznej wobec d\u0105\u017cenia kr\u00f3la do pogwa\u0142cenia obowi\u0105zuj\u0105cego tam prawa wolnego wyboru w\u0142adcy. By\u0142 to jednocze\u015bnie pocz\u0105tek ko\u0144ca jego rz\u0105d\u00f3w w Danii, Norwegii i Szwecji. <\/p>\n\n\n\n

Panowanie Eryka na tronach skandynawskich nie przeszkodzi\u0142o mu w dogl\u0105daniu spraw swojego pomorskiego dziedzictwa. Jego pozycja i odziedziczone po ojcu prawa w ksi\u0119stwie s\u0142upskim nie by\u0142y kwestionowane przez kuzyn\u00f3w. Dokument podzia\u0142owy ksi\u0119stwa z 1402 roku uwzgl\u0119dnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c w\u0142adc\u0119 unii kalmarskiej, kt\u00f3remu wesp\u00f3\u0142 z stryjem Bogus\u0142awem VIII, mia\u0142y podlega\u0107 Dar\u0142owo, Bia\u0142ogard, Stargard, Gryfice i Trzebiat\u00f3w nad Reg\u0105. Ksi\u0105\u017c\u0119 Bogus\u0142aw VIII odwiedza\u0142 go na dworze kr\u00f3lewskim w Danii, a po jego \u015bmierci w 1418 roku, ksi\u0119\u017cna-wdowa Zofia konsultowa\u0142a wiele spraw ze swoim kr\u00f3lewskim krewnym. Eryk przyby\u0142 wtedy do ksi\u0119stwa s\u0142upskiego, by odebra\u0107 ho\u0142d od poddanych. Proces polubowny, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w latach 1412-1414 przed kr\u00f3lem rzymskim Zygmuntem Luksemburskim jako arbitrem wytoczy\u0142 zakonowi krzy\u017cackiemu w Prusach nie tylko Bogus\u0142aw VIII, ale r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3l Eryk jako ksi\u0105\u017c\u0119 s\u0142upski. Zawarty w 1423 roku przez niego traktat z wielkim mistrzem zakonu krzy\u017cackiego w Prusach Paw\u0142em von Russdorfem (1442-1441) i mistrzem inflanckim Zygfrydem Landerem von Spanheim (1415-1424) opiecz\u0119towali Gryfici s\u0142upscy, szczeci\u0144scy i wo\u0142ogoscy. Na temat zainteresowa\u0144 kr\u00f3la Skandynawii sprawami pomorskimi \u015bwiadczy ponadto fakt, \u017ce stara\u0142 si\u0119 on doprowadzi\u0107 do porozumienia w sporze mi\u0119dzy biskupami kamie\u0144skimi a ksi\u0119ciem s\u0142upskim na tle zamk\u00f3w biskupich zaj\u0119tych przez Gryfit\u00f3w. Starania te zako\u0144czy\u0142y si\u0119 sukcesem, bowiem w 1436 roku Bogus\u0142aw IX (ok. 1405-1446) zawar\u0142 w tej sprawie porozumienie z biskupem Zygfrydem von Bockiem (1424-1446). W tym samym roku Eryk przyzna\u0142 mieszczanom Trzebiatowa nad Reg\u0105 i Stargardu prawo do  za\u0142o\u017cenia osady tzw. vitte <\/em>w Drag\u00f6r na wyspie Amager w okolicy Kopenhagi, a stargardzkim augustianom-eremitom do wybudowania tam kaplicy, w kt\u00f3rej opieki duszpasterskiej mieli szuka\u0107 przybysze z Pomorza Zachodniego. Eryk korzysta\u0142 r\u00f3wnie\u017c z us\u0142ug Pomorzan i ch\u0119tnie si\u0119 nimi otacza\u0142 na dworze kopenhaskim. Najdobitniejszym tego przyk\u0142adem by\u0142y, wspomniane powy\u017cej, starania o zapewnienie nast\u0119pstwa tronu dla Bogus\u0142awa IX. W sporze o Szlezwik w 1424 roku reprezentowa\u0142 go prepozyt kapitu\u0142y kamie\u0144skiej Jan Westfal, a na dworze kr\u00f3lewskim w Danii przebywali przedstawiciele pomorskiego rodu hrabi\u00f3w von Eberstein, czy rycerze z ksi\u0119stwa s\u0142upskiego jak Gerd von Dewitz, Swantes Tessin i Matzke Borcke.  <\/p>\n\n\n\n

Upadek Eryka przyspieszy\u0142y nieudane pr\u00f3by przeforsowania Bogus\u0142awa IX jako nast\u0119pcy na tronie skandynawskim i wybuch powstania Engelbrechta Engelbrechtssona w Szwecji. W ich wyniku 16 VIII 1434-1435 roku zosta\u0142 on tam pozbawiony tronu, za\u015b w 1439 roku straci\u0142 koron\u0119 w Danii, a w 1442 roku r\u00f3wnie\u017c w Norwegii. Tron w Skandynawii w latach 1440-1442 obj\u0105\u0142 Krzysztof Bawarski (1440-1448), syn jego siostry, ksi\u0119\u017cnej s\u0142upskiej Katarzyny i palatyna oraz ksi\u0119cia bawarskiego z rodu Wittelsbach\u00f3w, Jana von Pfalz-Neumarkt (ok. 1383 – 14 III 1443). Pozbawiony korony Gryfita uda\u0142 si\u0119 na Gotlandi\u0119, sk\u0105d z Visby prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 pirack\u0105. Kilkukrotne rozmowy na temat przywr\u00f3cenia Eryka do w\u0142adzy w Skandynawii nie przynios\u0142y \u017cadnego rezultatu. Po opuszczeniu wyspy w 1449 roku wr\u00f3ci\u0142 on na Pomorze Zachodnie i osiad\u0142 na zamku dar\u0142owskim. Odgrywa\u0142 istotn\u0105 rol\u0119 w polityce wewn\u0105trzpomorskiej. By\u0142 w\u00f3wczas jedynym m\u0119skim dziedzicem ksi\u0119stwa s\u0142upskiego. Ksi\u0105\u017c\u0119 Bogus\u0142aw IX, w kt\u00f3rym pok\u0142ada\u0142 tak wiele nadziei, zmar\u0142 7 XII 1446 roku. Pozosta\u0142a po nim ksi\u0119\u017cna-wdowa Maria, pochodz\u0105ca z Piast\u00f3w mazowieckich i c\u00f3rka Zofia (ok. 1434 – 24 VIII 1497). Eryk zaaran\u017cowa\u0142 jej ma\u0142\u017ce\u0144stwo z ksi\u0119ciem wo\u0142ogoskim Erykiem II (ok. 1418\/25 – 5 VII 1474). Niebawem dosz\u0142o mi\u0119dzy Erykiem I i Erykiem II do nieporozumie\u0144, kt\u00f3re za\u017cegnali przedstawiciele stan\u00f3w ksi\u0119stwa, co znalaz\u0142o odzwierciedlenie w porozumieniu mi\u0119dzy w\u0142adcami zawartym 16 I 1457 roku. Bez rezultatu Eryk I pr\u00f3bowa\u0142 w 1451 roku po\u015bredniczy\u0107 w sporze mi\u0119dzy mieszczanami Gryfic i Trzebiatowa nad Reg\u0105 o prawa do \u017ceglugi na Redze. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 14 VII 1454 roku w zje\u017adzie nad \u015awin\u0105 z ksi\u0105\u017c\u0119tami wo\u0142ogoskimi Warcis\u0142awem IX (ok. 1395\/1400 – 17 IV 1457) i Warcis\u0142awem X (ok. 1435 – 17 XII 1478), podczas kt\u00f3rego potwierdzono przywileje miasta Stargard. W 1455 roku tego rodzaju dokument uzyskali od niego mieszczanie Bia\u0142ogardu. Na oko\u0142o 1457 rok jest datowane rozporz\u0105dzenie Eryka I dotycz\u0105ce zwalczania rozboj\u00f3w na terenie ksi\u0119stwa. Fakt, \u017ce zosta\u0142o ono wydane we wsp\u00f3\u0142pracy ze stanami kraju mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o dobrej wsp\u00f3\u0142pracy w\u0142adcy z przedstawicielami spo\u0142ecze\u0144stwa. <\/p>\n\n\n\n

Na czas pomorskiego panowania Eryka przypad\u0142 pocz\u0105tek wojny trzynastoletniej mi\u0119dzy pa\u0144stwem zakonu krzy\u017cackiego w Prusach a Kr\u00f3lestwem Polskim. By\u0142y w\u0142adca skandynawski stara\u0142 si\u0119 prowadzi\u0107 aktywn\u0105 polityk\u0119 w odniesieniu do swojego wschodniego s\u0105siada, o czym \u015bwiadczy chocia\u017cby delegowanie do pa\u0144stwa zakonnego w 1454 roku przeora klasztoru kartuz\u00f3w Korona Maryi pod Dar\u0142owem Szymona Wegguna w celu zawarcia tam porozumienia z wielkim mistrzem Ludwikiem von Erlichshausenem (1450-1467). Pod koniec \u017cycia Eryk by\u0142 mocno zwi\u0105zany z poddar\u0142owskim konwnentem. Wielokrotnie obdarowywa\u0142 tamtejszych mnich\u00f3w. W\u015br\u00f3d intencji poczynionych przy tych okazjach znalaz\u0142o si\u0119 m. in. wspominanie modlitewne jego \u017cony kr\u00f3lowej Filipy, ale i wiernych dworzan z czas\u00f3w panowania w krajach unii kalmarskiej, jak wywodz\u0105cego si\u0119 z zakonu kartuz\u00f3w biskupa w islandzkim Sk\u00e1lholt, Goswina Comhaira (ok. 1375 – 20 VII 1447) i swojego spowiednika, kt\u00f3ry odda\u0142 kr\u00f3lowi wiele przys\u0142ug na polu dyplomacji. W ostatniej fazie \u017cycia kr\u00f3l Eryk zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Cecyli\u0105, kt\u00f3rej statusu jak dot\u0105d nie uda\u0142o si\u0119 w nauce dostatecznie wyja\u015bni\u0107. Mnisi kartuscy tytu\u0142owali j\u0105 kr\u00f3low\u0105 i ma\u0142\u017conk\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych badaczy by\u0142a ona dw\u00f3rk\u0105 kr\u00f3lowej Filipy i zaledwie monarsz\u0105 konkubin\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3l Eryk zmar\u0142 w dniu 23 V 1459 r. Zosta\u0142 pogrzebany w ko\u015bciele parafialnym w Dar\u0142owie. Jego posta\u0107 przetrwa\u0142a w pami\u0119ci potomnych i w legendzie. W pochodz\u0105cym z 1447 roku dziele De viris illustribus<\/em>, Eneasz Sylwiusz Piccolomini, a p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Pius II (1458-1464), opisywa\u0142 kr\u00f3la Eryka jako pi\u0119knego m\u0142odzie\u0144ca o z\u0142otych w\u0142osach, czerwonej twarzy i \u015bnie\u017cnobia\u0142ym karku, kt\u00f3ry potrafi\u0142 oczarowa\u0107 kobiety. W latach 30.-40. XVI wieku wieku Tomasz Kantzow wymienia\u0142 w swojej kronice drogocenne przedmioty, kt\u00f3re Eryk mia\u0142 opr\u00f3cz kosztowno\u015bci kr\u00f3lewskich i zastawy przewie\u017a\u0107 na dw\u00f3ch statkach z Gotlandii do Dar\u0142owa, a w\u015br\u00f3d nich m.in. \u00abfigur\u0119 Jezusa wysok\u0105 jak ch\u0142opiec pi\u0119tnastoletni, z czystego arabskiego uczynion\u0105 z\u0142ota; dwunastu aposto\u0142\u00f3w o wielko\u015bci dzieci, z czystego srebra; ca\u0142ego jednoro\u017cca; monstrancj\u0119 z czystego arabskiego z\u0142ota [\u2026]; z\u0142ot\u0105 g\u0119\u015b z zamku w Vordingborg [\u2026]\u00bb. Jeszcze wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w\u0142adca z rodu Gryfit\u00f3w pojawia si\u0119 w literaturze pi\u0119knej, czego przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 powie\u015bci Leopolda Tyrmanda, Siedem dalekich rejs\u00f3w<\/em> (1975) czy Jana Lacha, W\u0142adca<\/em> (2023).<\/p>\n\n\n

\n
\"Quiz\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n