{"id":3097,"date":"2026-04-28T13:51:57","date_gmt":"2026-04-28T13:51:57","guid":{"rendered":"https:\/\/historiapomorza.pl\/?post_type=epoka&#038;p=3097"},"modified":"2026-04-28T14:11:18","modified_gmt":"2026-04-28T14:11:18","slug":"michail-gorbaczow-w-szczecinie-13-lipca-1988-roku","status":"publish","type":"epoka","link":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/epoka\/michail-gorbaczow-w-szczecinie-13-lipca-1988-roku\/","title":{"rendered":"Michai\u0142 Gorbaczow w Szczecinie \u2013 13 lipca 1988 roku"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>13 lipca 1988 r. Szczecin odwiedzi\u0142 najwy\u017cszy przyw\u00f3dca ZSRR: I sekretarz Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Zwi\u0105zku Radzieckiego Michai\u0142 Gorbaczow. By\u0142 on w\u00f3wczas jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wzbudzaj\u0105cych najwi\u0119ksze zainteresowanie \u015bwiatowych przyw\u00f3dc\u00f3w.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><\/strong>Przyczyny popularno\u015bci Gorbaczowa le\u017ca\u0142y w jego odmienno\u015bci od poprzednich w\u0142odarzy ZSRR. Obj\u0105wszy w\u0142adz\u0119 w 1985 r. og\u0142osi\u0142 on program reform, kt\u00f3rych przewodnimi has\u0142ami by\u0142y <em>pierestrojka<\/em> (pol. przebudowa) i <em>g\u0142asnost<\/em> (jawno\u015b\u0107). Obrany przez niego kierunek liberalizacji sowieckiego imperium \u2013 kt\u00f3ry finalnie doprowadzi\u0142 do jego rozpadu \u2013 spotka\u0142 si\u0119 z zainteresowaniem i aprobat\u0105 pa\u0144stw Zachodu. Z ostro\u017cn\u0105 sympati\u0105 spogl\u0105dali na niego r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144cy PRL. Z firmowanymi przez Gorbaczowa reformami wi\u0105zano nadzieje na to, \u017ce do wyczekiwanych przez spo\u0142ecze\u0144stwo zmian dojdzie tak\u017ce w Polsce.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wizyta radzieckiego przyw\u00f3dcy w Szczecinie przypad\u0142a na szczeg\u00f3lnie burzliwy czas. Od kolejnej podwy\u017cki cen z 1 lutego 1988 r. w ca\u0142ym kraju \u2013 w tym w Szczecinie \u2013 co chwil\u0119 wybucha\u0142y strajki. By\u0142 to schy\u0142kowy okres PRL, kiedy system realnego socjalizmu nad Wis\u0142\u0105 chwia\u0142 si\u0119 ju\u017c w posadach, a zmiany, kt\u00f3re firmowa\u0142 Gorbaczow w ZSRR stanowi\u0142y swoisty \u201ewiatr ze wschodu\u201d, inspiruj\u0105cy do szukania nowych rozwi\u0105za\u0144 tak\u017ce nad Wis\u0142\u0105. T\u0142em wizyty by\u0142 jednak te\u017c trwaj\u0105cy od kilku lat konflikt graniczny mi\u0119dzy PRL a NRD w Zatoce Pomorskiej. Tymczasem w\u0142adze w Warszawie przywi\u0105zywa\u0142y do obecno\u015bci Gorbaczowa akurat w Szczecinie szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 \u2013 chodzi\u0142o o potwierdzenie polsko\u015bci miasta, kt\u00f3rego ostateczna przynale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwowa by\u0142a tematem rozmaitych domys\u0142\u00f3w, obaw i w\u0105tpliwo\u015bci jeszcze wiele lat po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przygotowania wizyty przyw\u00f3dcy Zwi\u0105zku Radzieckiego w Polsce trwa\u0142y od stycznia 1988 r. W\u00f3wczas zdecydowano, \u017ce jednym z jej najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w b\u0119dzie \u201espotkanie z klas\u0105 robotnicz\u0105 w Szczecinie\u201d. Za przygotowanie szczeci\u0144skiej cz\u0119\u015bci wizyty Gorbaczowa w Polsce na szczeblu centralnym odpowiedzialnymi byli: W\u0142adys\u0142aw Gwiazda (minister wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej z zagranic\u0105), Marek Ho\u0142dakowski (kierownik Wydzia\u0142u Polityki Spo\u0142eczno-Ekonomicznej KC PZPR i I sekretarz KW PZPR w Gda\u0144sku), Zdzis\u0142aw Kurowski (wiceminister wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej z zagranic\u0105) i Zbigniew Sza\u0142ajda (przewodnicz\u0105cy Komitetu do Spraw Nauki i Post\u0119pu Technicznego przy Radzie Ministr\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W maju i czerwcu 1988 r. w Szczecinie po raz kolejny w tym roku zastrajkowali pracownicy komunikacji miejskiej. Aby wyciszy\u0107 nastroje spo\u0142eczne przed planowan\u0105 wizyt\u0105 Gorbaczowa po strajku czerwcowym w\u0142adze zdecydowa\u0142y si\u0119 na realizacj\u0119 g\u0142\u00f3wnych postulat\u00f3w strajkuj\u0105cych \u2013 przywr\u00f3cenie do pracy zwolnionych lider\u00f3w pierwszego protestu oraz udzielenie gwarancji bezpiecze\u0144stwa dla uczestnik\u00f3w strajk\u00f3w. By\u0142y oficer SB relacjonowa\u0142 po latach dziennikarzowi Adamowi Zadwornemu: \u201eWizyta Gorbaczowa by\u0142a jedn\u0105 z najwi\u0119kszych operacji S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa w Szczecinie. Wielka impreza, kilka spotka\u0144, tysi\u0105ce ludzi. Najbardziej bali\u015bmy si\u0119 stoczni. Postawili\u015bmy wszystkich na nogi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W zwi\u0105zku z planowan\u0105 wizyt\u0105 Gorbaczowa lokalna SB podj\u0119\u0142a dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu \u201ezneutralizowanie\u201d inicjatyw opozycyjnych, kt\u00f3re mog\u0142y j\u0105 zak\u0142\u00f3ci\u0107. Na pocz\u0105tku lipca 1988 r. pozyskano informacje o dzia\u0142aniach Stanis\u0142awa W\u0105do\u0142owskiego \u2013 przewodnicz\u0105cego Tymczasowej Komisji Zak\u0142adowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d Stoczni Szczeci\u0144skiej \u2013 kt\u00f3ry zamierza\u0142 przygotowa\u0107 i kolportowa\u0107 ulotki nawo\u0142uj\u0105ce stoczniowc\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w Szczecina do bojkotu spotka\u0144 z Gorbaczowem. W\u0105do\u0142owski, wed\u0142ug informacji pozyskanych przez SB, mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c zamiar poinformowa\u0107 Radio Wolna Europa, i\u017c na czas wizyty Gorbaczowa w Szczecinie stoczniowcy powi\u0105zani z \u201eSolidarno\u015bci\u0105\u201d b\u0119d\u0105 przymusowo urlopowani (stocznia by\u0142a jednym z g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w planowanej wizyty radzieckiego przyw\u00f3dcy). W przeddzie\u0144 przyjazdu Gorbaczowa w gmachu WUSW w Szczecinie przeprowadzono rozmow\u0119 \u201eprofilaktyczn\u0105\u201d z Marianem Jurczykiem, kt\u00f3remu zarzucano, \u017ce planuje zak\u0142\u00f3ci\u0107 przebieg wizyty. Jurczyk zaprzecza\u0142 i zapewnia\u0142, \u017ce ocenia przyw\u00f3dc\u0119 Zwi\u0105zku Radzieckiego pozytywnie, a przebieg jego pobytu w Szczecinie ma zamiar \u015bledzi\u0107 w domu przed telewizorem. Wedle pozyskanych przez SB informacji po wizycie w WUSW skontaktowa\u0142 si\u0119 z W\u0105do\u0142owskim zalecaj\u0105c wstrzymanie kolporta\u017cu wspomnianych ulotek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; W\u0142adze stara\u0142y si\u0119 jednocze\u015bnie zapewni\u0107 wizycie du\u017c\u0105 opraw\u0119 propagandow\u0105. Program pobytu Gorbaczowa nag\u0142a\u015bnia\u0142y media pa\u0144stwowe. Dwa dni przed jego przyjazdem zamontowano nawet nadajnik umo\u017cliwiaj\u0105cy mieszka\u0144com Szczecina odbi\u00f3r pierwszego programu Telewizji Moskwa. Trudno oceni\u0107, na ile szczecinianie rzeczywi\u015bcie byli tym zainteresowani, ale sam gest mia\u0142 znaczenie symboliczne. W\u0142adze chcia\u0142y pokaza\u0107, \u017ce wizyta nie jest zwyk\u0142ym dyplomatycznym epizodem, lecz wydarzeniem o szczeg\u00f3lnej randze. Gorbaczow, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142a w ca\u0142ej podr\u00f3\u017cy \u017cona Raisa, wyl\u0105dowa\u0142 w Goleniowie o godzinie 11:30. Na p\u0142ycie lotniska czekali ju\u017c na niego gen. Wojciech Jaruzelski z \u017con\u0105 Barbar\u0105 oraz grono przedstawicieli lokalnych w\u0142adz pa\u0144stwowych i partyjnych, w tym I sekretarz KW PZPR w Szczecinie Stanis\u0142aw Mi\u015bkiewicz, przewodnicz\u0105cy Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Szczecinie Stefan Rogalski, wojewoda szczeci\u0144ski Stanis\u0142aw Malec, dow\u00f3dca Pomorskiego Okr\u0119gu Wojskowego gen. Zbigniew Blechman. Polakom towarzyszy\u0142 te\u017c radziecki konsul generalny w Szczecinie Jurij Wasiliewicz Iwanow.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po oficjalnym powitaniu go\u015bcie i gospodarze wyruszyli kolumn\u0105 limuzyn do Szczecina (z kr\u00f3tkim przystankiem na rozmow\u0119 z mieszka\u0144cami na ulicy w Goleniowie). Pierwszym punktem wizyty Gorbaczowa w Szczecinie by\u0142a Stocznia Szczeci\u0144ska im. Adolfa Warskiego. Na miejscu go\u015bcia powitali dyrektor stoczni Stanis\u0142aw Ozimek wraz z I sekretarzem Komitetu Zak\u0142adowego PZPR Zenonem Pyd\u0105. Zgromadzeni na powitaniu stoczniowcy trzymali przygotowane w dw\u00f3ch j\u0119zykach (polskim i rosyjskim) transparenty. \u201ePolska odnowa, radziecka przebudowa \u2013 wsp\u00f3ln\u0105 drog\u0105 rozwoju socjalizmu\u201d, \u201eJeste\u015bmy solidarni z radzieckimi przyjaci\u00f3\u0142mi w ich wielkim dziele przebudowy\u201d \u2013 g\u0142osi\u0142y przyk\u0142adowe has\u0142a na transparentach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gorbaczow stara\u0142 si\u0119 budowa\u0107 wizerunek przyw\u00f3dcy bliskiego ludziom, ch\u0119tnie z nimi rozmawia\u0142. W stoczni wyznaczono do tego robotnicz\u0105 delegacj\u0119 w sk\u0142adzie: Romuald Czaplicki, Mieczys\u0142aw Cicho\u0144 i Leszek Grzybowski. Gorbaczow zaprosi\u0142 ich do odwiedzenia Moskwy (wed\u0142ug Ryszarda Rotkiewicza, \u00f3wczesnego prezydenta Szczecina, wyjazd faktycznie doszed\u0142 do skutku we wrze\u015bniu 1988 r.). Po kr\u00f3tkim oprowadzaniu po cz\u0119\u015bci zak\u0142adu odby\u0142 si\u0119 wiec w hali Wydzia\u0142u K-2. Uwag\u0119 wielu obserwator\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142 fakt, \u017ce Gorbaczow po kr\u00f3tkim namy\u015ble od\u0142o\u017cy\u0142 kartk\u0119 z przem\u00f3wieniem przygotowanym do odczytania i przemawia\u0142 spontanicznie, cho\u0107 r\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142 by\u0107 to wcze\u015bniej zaplanowany i re\u017cyserowany zabieg. Radziecki przyw\u00f3dca m\u00f3wi\u0142 m.in.: \u201eProgram mojej wizyty w Polsce przywi\u00f3d\u0142 mnie do Was, do Szczecina, do Waszej Stoczni, na to spotkanie, z kt\u00f3rego jestem szczerze rad. [\u2026] Chcia\u0142bym wam, drodzy towarzysze, z tej trybuny serdecznie podzi\u0119kowa\u0107 za to, co czynicie dla Zwi\u0105zku Radzieckiego, co od wielu lat robi dla naszego kraju wasza za\u0142oga. Pragn\u0119 zapewni\u0107, \u017ce to co wytwarzacie, ma bardzo wysok\u0105 mark\u0119 w Zwi\u0105zku Radzieckim [\u2026]\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gorbaczow nawi\u0105za\u0142 tak\u017ce do has\u0142a Pierestrojki (przebudowy), kt\u00f3re przynios\u0142o mu popularno\u015b\u0107 i na trwale zapisa\u0142o si\u0119 na kartach historii. \u201eTeraz \u2013 przemawia\u0142 \u2013 gdy zajmujemy si\u0119 przebudow\u0105, dostrzegamy wiele po\u017cytecznego w waszym do\u015bwiadczeniu. Pragniemy, a wiemy, \u017ce i kierownictwo polskie r\u00f3wnie\u017c tego pragnie, aby na takich ostrych zakr\u0119tach dziej\u00f3w przejawia\u0142a si\u0119 wi\u0119ksza znajomo\u015b\u0107 rzeczy, umiej\u0119tno\u015bci lepszej organizacji dzia\u0142ania i aby nie dopuszczano do powa\u017cniejszych b\u0142\u0119d\u00f3w, zw\u0142aszcza politycznych\u201d. Na zako\u0144czenie wiecu nast\u0105pi\u0142a wymiana prezent\u00f3w. Gorbaczowowi podarowano model promu pasa\u017cerskiego \u201eGeorg Ost\u201d, wybudowanego w Stoczni Szczeci\u0144skiej na igrzyska olimpijskie w Moskwie w 1980 r. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej w czasie szczytu ameryka\u0144sko-radzieckiego w Rejkiawiku na promie stacjonowa\u0142a delegacja radziecka na czele z Gorbaczowem. Wr\u0119czaj\u0105c prezent spawacz Franciszek Olczak stwierdzi\u0142: \u201e Jest to \u015bwiadectwo kunsztu naszych in\u017cynier\u00f3w i robotnik\u00f3w. Statek ten jest symbolem naszej tw\u00f3rczej wsp\u00f3\u0142pracy polsko-radzieckiej\u201d. Stoczniowcy z kolei otrzymali od Gorbaczowa obraz z panoram\u0105 Placu Czerwonego w Moskwie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po zako\u0144czeniu wizyty w stoczni delegacja z Gorbaczowem uda\u0142a si\u0119 do centrum Szczecina \u2013 na plac Grunwaldzki. Tam go\u015bci powita\u0142 przewodnicz\u0105cy Miejskiej Rady Narodowej w Szczecinie Karol Ossowski w towarzystwie I sekretarza Komitetu Zak\u0142adowego PZPR w Fabryce Kabli w Za\u0142omiu Edwarda Wo\u0142owskiego. S\u0142owa oficjalnego powitania Ossowskiego ko\u0144czy\u0142o zaproszenie \u201ena ma\u0142\u0105 przechadzk\u0119\u201d. Zgromadzeni ruszyli wi\u0119c w kierunku placu Lotnik\u00f3w Alej\u0105 Fontann, przy kt\u00f3rej, wedle szacunk\u00f3w reporter\u00f3w oficjalnej prasy, zgromadzi\u0142o si\u0119 ok. 4-5 tys. os\u00f3b. Cho\u0107 spotkaniu pr\u00f3bowano nada\u0107 ton i stworzy\u0107 wra\u017cenie spontaniczno\u015bci, sk\u0142ad przyby\u0142ych, wymieniany nast\u0119pnie przez pras\u0119, \u015bwiadczy raczej o \u015bcis\u0142ej re\u017cyserii. Obecni byli wi\u0119c m.in. pracownicy i pracownice Fabryki Kabli \u201eZa\u0142om\u201d, stoczni: \u201eWarskiego\u201d, \u201eGryfii\u201d, \u201eParnicy\u201d czy zak\u0142ad\u00f3w odzie\u017cowych \u201eDana\u201d i \u201eOdra\u201d. Gorbaczow \u015bciska\u0142 d\u0142onie zgromadzonych, z niekt\u00f3rymi rozmawia\u0142 i rozdawa\u0142 autografy na swojej ksi\u0105\u017cce pt. \u201ePrzebudowa i nowe my\u015blenie\u201d. Szczeci\u0144skiemu dziennikarzowi Adamowi Zadwornemu uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 do relacji obecnego w\u00f3wczas w t\u0142umie \u201epo cywilnemu\u201d by\u0142ego milicjanta. Twierdzi\u0142 on, \u017ce opr\u00f3cz niego obecnych na spotkaniu z Gorbaczowem by\u0142o wielu innych funkcjonariuszy MO i SB, przy czym wszyscy mieli przedstawia\u0107 si\u0119 jako stoczniowcy. Po oko\u0142o p\u00f3\u0142godzinnym spacerze Gorbaczow przy pl. Lotnik\u00f3w wsiad\u0142 do limuzyny i odjecha\u0142 na kolejny oficjalny punkt wizyty, zaplanowany na Zamku Ksi\u0105\u017c\u0105t Pomorskich.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na miejscu zosta\u0142 powitany przez pierwszego powojennego prezydenta Szczecina profesora Piotra Zaremb\u0119, pe\u0142ni\u0105cego w\u00f3wczas t\u0119 funkcj\u0119 Ryszarda Rotkiewicza oraz I sekretarza Komitetu Miejskiego PZPR Adama W\u00f3jcika. Program spotkania na Zamku obejmowa\u0142 zwiedzanie wystawy materia\u0142\u00f3w archiwalnych dokumentuj\u0105cych zwi\u0105zki Szczecina z Polsk\u0105. Rol\u0119 oprowadzaj\u0105cego pe\u0142ni\u0142 Zaremba. Gorbaczowowi wr\u0119czono tu w podarunku replik\u0119 piecz\u0119ci ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich. Na miejscu odby\u0142 si\u0119 oficjalny obiad. Gorbaczow wraz z \u017con\u0105 mieli r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3tki czas na odpoczynek w specjalnie przygotowanym pokoju.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolejnym punktem wizyty by\u0142y Jasne B\u0142onia i z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w pod Pomnikiem Czynu Polak\u00f3w. Na miejscu zgromadzi\u0142 si\u0119 t\u0142um oko\u0142o 3,5 tys. os\u00f3b. Trudno w tym miejscu nie poczyni\u0107 por\u00f3wnania do innej wizyty sprzed ponad roku \u2013 Jana Paw\u0142a II, kiedy na Jasnych B\u0142oniach zgromadzi\u0142o si\u0119 kilkaset tysi\u0119cy os\u00f3b. Przemawiaj\u0105c pod pomnikiem Gorbarczow \u017cyczy\u0142 zgromadzonym \u201enowych sukces\u00f3w na tej rdzennie polskiej ziemi\u201d i deklarowa\u0142 wierno\u015b\u0107 \u201ebraterstwu broni i przyja\u017ani [polsko-radzieckiej] zrodzonej w walce\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nast\u0119pnie delegacja z Gorbaczowem uda\u0142a si\u0119 na Cmentarz Centralny \u2013 do kwatery wojennej, na kt\u00f3rej spoczywaj\u0105 prochy przesz\u0142o 3 tys. \u017co\u0142nierzy radzieckich i kilkuset polskich. Na miejscu Gorbaczow spotka\u0142 si\u0119 z weteranami: p\u0142k. Hubertem Terleckim, chor. W\u0142adys\u0142awem Kossowskim, st. sier\u017c. Czes\u0142awem Szczuk\u0105, plut. Mari\u0105 Wrzesie\u0144, kpr. Tadeuszem Pruszy\u0144skim (byli \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej) oraz p\u0142k. Zbigniewem Biernatem, mjr. Tadeuszem \u017burawskim i mjr. Boles\u0142awem Da\u0144ko (byli \u017co\u0142nierze Ludowego Wojska Polskiego). Na zako\u0144czenie wizyty na Cmentarzu Gorbaczow z\u0142o\u017cy\u0142 podpis pod wpisem w ksi\u0119dze pami\u0105tkowej g\u0142osz\u0105cym: \u201eM\u0119\u017cnym towarzyszom broni poleg\u0142ym w walce przeciwko hitlerowskiemu faszyzmowi za wasz\u0105 i nasz\u0105 wolno\u015b\u0107\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z cmentarza Gorbaczow uda\u0142 si\u0119 do Kombinatu Pa\u0144stwowych Gospodarstw Ogrodniczych na Gumie\u0144cach. Na miejscu go\u015bcia powitali dyrektor Piotr Ostrowski, I sekretarz KZ PZPR Bogdan Nowosad i sekretarz Komitetu Gminnego PZPR w Ko\u0142baskowie Jerzy S\u0142owik. Gorbaczow zosta\u0142 oprowadzony po szklarniach oraz wystawie kwiat\u00f3w i warzyw produkowanych przez zak\u0142ad. Symptomatyczne by\u0142y s\u0142owa wypowiedziane przez Gorbaczowa ju\u017c przy odje\u017adzie, przez otwarte okno samochodu: \u201eJak si\u0119 na was patrzy, to trudno pomy\u015ble\u0107, \u017ce s\u0105 jakie\u015b problemy\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na trasie powrotnej na goleniowskie lotnisko limuzyna Gorbaczowa zatrzyma\u0142a si\u0119 jeszcze na wizyt\u0119 w prywatnym gospodarstwie rolnym Franciszka Bakana we wsi Modrzewie. Cho\u0107 wed\u0142ug planu radziecki przyw\u00f3dca mia\u0142 tam sp\u0119dzi\u0107 tylko 30 minut, wizyta przed\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 do pe\u0142nej godziny. Gorbaczow by\u0142 wszystkim zainteresowany, dopytywa\u0142 jak si\u0119 prowadzi indywidualne gospodarstwo z wyra\u017an\u0105 sympati\u0105. Mia\u0142o to swoj\u0105 wymow\u0119, bowiem jeszcze kilka lat wcze\u015bniej rolnictwo indywidualne w j\u0119zyku komunistycznej propagandy by\u0142o zarzewiem \u201ewroga klasowego\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Og\u00f3\u0142em wizyta Gorbaczowa w Szczecina przed\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 o trzy godziny w stosunku do pierwotnego planu. Mimo nadziei w\u0142adz (w kontek\u015bcie konfliktu w Zatoce Pomorskiej z NRD) podczas wizyty nie pad\u0142a ze strony go\u015bcia \u017cadna oficjalna deklaracja w sprawie trwa\u0142o\u015bci polskiej granicy zachodniej. Niemniej ju\u017c sama obecno\u015b\u0107 najwy\u017cszego przyw\u00f3dcy bloku akurat w Szczecinie mia\u0142a znaczenie symboliczne. W okresie oczekiwaniu na polityczne przesilenie wizyta stanowi\u0142a te\u017c jeden z ostatnich wielkich spektakli politycznych PRL, kt\u00f3re mogli ogl\u0105da\u0107 Szczecinianie.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/forms.gle\/tctyFf5k9B2nw9zs6\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"687\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_b53pglb53pglb53p-2-687x1024.png\" alt=\"Quiz\" class=\"wp-image-2802\" style=\"width:338px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_b53pglb53pglb53p-2-687x1024.png 687w, https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_b53pglb53pglb53p-2-201x300.png 201w, https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_b53pglb53pglb53p-2-768x1145.png 768w, https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_b53pglb53pglb53p-2-1030x1536.png 1030w, https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_b53pglb53pglb53p-2-1374x2048.png 1374w, https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_b53pglb53pglb53p-2.png 1696w\" sizes=\"auto, (max-width: 687px) 100vw, 687px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n<style>.wp-block-kadence-advancedbtn.kb-btns3097_bdd184-f0{gap:var(--global-kb-gap-xs, 0.5rem );justify-content:center;align-items:center;}.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-button{font-weight:normal;font-style:normal;}.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-btn-wrap-0{margin-right:5px;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-btn-wrap-0 .kt-button{color:#555555;border-color:#555555;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{color:#ffffff;border-color:#444444;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-btn-wrap-0 .kt-button::before{display:none;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns3097_bdd184-f0 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{background:#444444;}<\/style>\n<div class=\"wp-block-kadence-advancedbtn kb-buttons-wrap kb-btns3097_bdd184-f0\"><style>ul.menu .wp-block-kadence-advancedbtn .kb-btn3097_1024ae-97.kb-button{width:initial;}<\/style><a class=\"kb-button kt-button button kb-btn3097_1024ae-97 kt-btn-size-standard kt-btn-width-type-auto kb-btn-global-fill kt-btn-has-text-true kt-btn-has-svg-false wp-block-kadence-singlebtn\" href=\"https:\/\/historiapomorza.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Michail-Gorbaczow-w-Szczecinie.pdf\"><span class=\"kt-btn-inner-text\">Pobierz<\/span><\/a><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">wi\u0119cej:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pawe\u0142 Knap, <em>\u201eW\u015br\u00f3d nas i z nami\u201d. Michai\u0142 Gorbaczow w Szczecinie (13 lipca 1988 r.)<\/em> [w:] <em>Zarejestrujcie nam \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d! Strajk sierpniowy 1988 r. w Szczecinie<\/em>, red. Artur Kubaj, Maciej Maciejowski, Szczecin: Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Oddzia\u0142 w Szczecinie 2009.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ryszard Rotkiewicz, <em>Szczeci\u0144skie wydarzenia polityczne 1988 r. <\/em>[w:] <em>Kronika Miasta Szczecina 1988<\/em>, red. Kazimierz Koz\u0142owski, Szczecin: Wydawnictwo Glob 1990.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adam Zadworny, <em>Jeszcze raz zobaczy\u0107 Miszk\u0119 <\/em>[w:] <em>Z archiwum Sz. \u015aladem szczeci\u0144skich historii niezwyk\u0142ych XX wieku<\/em>, red. Piotr Szyli\u0144ski, Pozna\u0144: Dom&nbsp;Wydawniczy&nbsp;Rebis 2005.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Micha\u0142 Siedziako<\/em><\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"kategoria-epoki":[57,73],"class_list":["post-3097","epoka","type-epoka","status-publish","format-standard","hentry","kategoria-epoki-czasy-najnowsze","kategoria-epoki-monograficzne"],"acf":[],"taxonomy_info":{"kategoria-epoki":[{"value":57,"label":"Czasy najnowsze"},{"value":73,"label":"Monograficzne"}]},"featured_image_src_large":false,"author_info":[],"comment_info":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/epoka\/3097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/epoka"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/epoka"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategoria-epoki","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiapomorza.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategoria-epoki?post=3097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}