Czasy najnowsze
-
Konflikt w Zatoce Pomorskiej w latach 1985-1989 i po 1990 r.
By • 10 lutego, 2026Konflikt w Zatoce Pomorskiej w latach 1985-1989 i po 1990 r. W dniu 1 stycznia 1985 r. weszło w życie rozporządzenie o poszerzeniu wód terytorialnych do 12 mil morskich (Mm) wydane przez rząd Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Dokument ten datowany na 20 grudnia 1984 r. był wypełnieniem Ustawy o granicach państwowych NRD z 1982 r., umożliwiającej… -
Junak i Smyk – legendy szczecińskiej motoryzacji
By • 10 lutego, 2026Przyszedł czas, aby zmierzyć się z legendą Junaka. To niebezpieczne zadanie, bo dla wielu osób jest to wręcz mitycznie idealny pojazd, bo polski. Jakbyśmy byli naznaczeni przez Boga do wymyślania i produkowania perfekcyjnych rzeczy, w tym przypadku motocykli. […] Każde słowo krytyki może być bezrefleksyjnie odbierane jako afront dla »patrioty«. Cóż, muszę się nastawić, że… -
Nikita Chruszczow w Szczecinie.
By • 4 lutego, 2026W piękny, słoneczny piątek 17 lipca 1959 roku o godz. 11.45 na podszczecińskim lotnisku w Goleniowie wylądował Ił 18 z premierem Związku Radzieckiego i I sekretarzem Komitetu Centralnego KPZR Nikitą Chruszczowem na pokładzie. Wizyta ta jako jedna z trzech – obok odwiedzin miasta przez Jana Pawła II w 1987 i Michaiła Gorbaczowa w 1988 r…. -
Trzymamy straż nad Odrą
By • 3 lutego, 2026Hasło „Trzymamy straż nad Odrą” powraca co kilka/kilkanaście lat i chociaż zmieniają sią konteksty polityczne i społeczne nadal budzi emocje. Ich skala nie jest już taka, gdy powstawało – w pierwszym okresie powojennym, ale nadal pełne jest odniesień, które wyzwalają szerokie historyczne konotacje. Najważniejszą z nich jest oczywiście kwestia nowej polskiej granicy zachodniej, ustalanej w… -
Środowisko literackie Szczecina (1945–1989)
By • 3 lutego, 2026Początek polskiego życia literackiego w Szczecinie wyznaczała akcja „repolonizacji kulturalnej Ziem Odzyskanych”, która znana jest również pod nazwą „osadnictwa literackiego”. Wybitny teoretyk i historyk literatury prof. Erazm Kuźma uznał, że projekt ten był „tworem sztucznym, który równie prędko rozpadł się, jak powstał”. Zaznaczył równocześnie, że wybitni pisarze, którzy przybyli do miasta w latach 40., a… -
Przemiany w szczecińskiej oświacie w latach 1989-2000
By • 3 lutego, 2026Zmiany ustrojowe, które nastąpiły w Polsce po 1989 roku uwidaczniały się we wszystkich najważniejszych sferach funkcjonowania państwa. Także w oświacie. Dotyczyły one między innymi reorganizacji systemu zarządzania szkołami, rozwoju autonomii placówek, pojawienia się programów autorskich oraz nowych form kształcenia ogólnego i zawodowego. Nakładały się na nie problemy demograficzne i finansowe, kryzys szkolnictwa zawodowego, rozwój szkół… -
Arcybiskup Kazimierz Majdański
By • 3 lutego, 2026Nazywany był niekiedy „prawdziwym księciem Kościoła” – pełnym powagi, godności, ale także traktującym wiernych – zarówno świeckich, jak i księży – z pewnym dystansem. Dla innych był „ojcem”, dla którego kwestie związane z małżeństwem, rodziną, godnością każdego człowieka były kluczowe. Był ofiarą pseudomedycznych eksperymentów w hitlerowskim obozie koncentracyjnym, stał się jednym z ważniejszych orędowników pojednania… -
Pomorze wielonarodowe
By • 30 stycznia, 2026Przeobrażenia demograficzne i kulturowe, które miały miejsce na Pomorzu Zachodnim po 1945 roku, stanowią jeden z najbardziej dramatycznych i złożonych rozdziałów powojennej historii Polski. Zaraz po wojnie region stał się tyglem, w którym pozostająca tu jeszcze ludność niemiecka zetknęła się z polskimi osadnikami. Obok Polaków napłynęli tu, lub zostali przymusowo osiedleni, także przedstawiciele różnych mniejszości… -
Euroregion Pomerania – przeszłość, teraźniejszość i przyszłość
By • 8 stycznia, 2026Euroregion Pomerania – przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Idea powołania euroregionów w Europie pojawiła się w drugiej połowie lat pięćdziesiątych dwudziestego wieku. Podstawą leżącą u źródeł takiej transgranicznej umowy było występujące po drugiej wojnie światowej zniszczenie gospodarcze terenów granicznych, brak wzajemnego zrozumienia się ludzi, wynikające z wojennej traumy i barier językowych. Pierwszy euroregion powołano na pograniczu… -
Gospodarka Pomorza zachodniego 1945-1989
By • 22 października, 2025Gospodarka Pomorza zachodniego 1945-1989 Pomorze Zachodnie przed 1945 rokiem Przed drugą wojną światową Pomorze Zachodnie znajdowało się na marginesie życia gospodarczego Niemiec. Najważniejszą gałąź gospodarki stanowiło rolnictwo, natomiast główne inwestycje państwa oraz zaangażowanie wielkiego kapitału ograniczało się do Szczecina i powiązane było głównie z gospodarką morską. Znaczenie gospodarcze stolicy regionu dla gospodarki niemieckiej jednak systematycznie… -
Od protestu do transformacji
By • 26 sierpnia, 2025Szczecin i pokojowy demontaż rządów komunistycznych, 1988–1989 W 1988 r. rozpoczął się proces stopniowego, pokojowego demontażu dyktatury komunistycznej w Polsce. Szczecin i Pomorze Zachodnie odegrały w nim ważną rolę. Od połowy lat osiemdziesiątych w Polsce trwał swoisty pat w relacjach władze-opozycja. Rządzący PRL nie mieli legitymacji społecznej, aby przeprowadzić reformy niezbędne i wyprowadzić kraj z… -
Karnawał „Solidarności”
By • 26 sierpnia, 2025Latem 1980 r. przez Polskę przelała się wielka fala strajków, które doprowadziły do powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” i skupionego wokół niego wielkiego, dziesięciomilionowego ruchu społecznego, który zmienił monopartyjną rzeczywistość społeczno-polityczną PRL. Pomorze Zachodnie było jednym z jego mateczników i najważniejszych ośrodków. Nastroje społeczne w całej Polsce pogarszały się od drugiej połowy lat 70…. -
Zakłady Przemysłu Odzieżowego „Dana”
By • 26 sierpnia, 2025Zakłady Przemysłu Odzieżowego „Dana” (1945 – 2002) były nie tylko jednym z symboli Szczecina, ale też odzwierciedleniem ambicji i ograniczeń gospodarki socjalistycznej. Ich historia to opowieść o tworzeniu przemysłu niemal od zera, w realiach powojennego chaosu, ideologicznej kontroli i niedoborów – ale też o kreatywności, determinacji i znaczeniu (kobiecej) pracy. Z biegiem lat w powszechnej… -
Rejon Pamięci Narodowej Cedynia-Gozdowice-Siekierki
By • 26 sierpnia, 2025Rejon Pamięci Narodowej Cedynia – Gozdowice – Siekierki położony jest w zakolu Odry, obejmującym najdalej na zachód wysunięty część Polski i obejmuje szereg obiektów i znaków pamięci narodowej, znajdujących się w ciągu nadodrzańskich miejscowości począwszy od Cedyni na północy, przez Osinów Dolny, Starą Rudnicę, Siekierki, Stare Łysogórki, Gozdowice po Czelin na południu. Upamiętniają one wydarzenia,… -
Państwowe gospodarstwa rolne na Pomorzu Zachodnim (1945-1991)
By • 26 sierpnia, 2025Zwykle za początek sektora państwowego w polskim rolnictwie przyjmuje się utworzenie w 1949 r. Państwowych Gospodarstw Rolnych. W rzeczywistości tworzenie sektora państwowego w rolnictwie rozpoczęło się już w 1946 r., gdy powstały Państwowe Nieruchomości Ziemskie. Ich zadaniem było zagospodarowanie majątków ziemskich znajdujących się na obszarze tzw. ziem odzyskanych. Później działalność PNZ rozszerzono na cały kraj,… -
Pod czechosłowacką banderą.
By • 26 sierpnia, 2025Instytucjonalna obecność południowego sąsiada w Szczecinie 1945–1989 Po 1945 roku Szczecin, jako polski port, stał się dla Czechosłowacji ważnym elementem infrastruktury gospodarczej, wykorzystywanym zwłaszcza w handlu morskim. Obecność południowego sąsiada nad Odrą przybrała formę instytucjonalną i wielopłaszczyznową – od strefy wolnocłowej w porcie, przez współpracę przemysłową i żeglugową, po działalność konsulatu generalnego i wymianę kulturalną…. -
Leonard Borkowicz i jego Pomorze
By • 26 sierpnia, 2025„Kiedy zacząłem zajmować się sprawami Ziemi Szczecińskiej, a więc na wiosnę 1945 r., skończyłem właśnie trzydzieści cztery lata. Miałem za sobą dość urozmaicone życie, więzienia, obóz w Berezie, emigrację, służbę w Armii Radzieckiej i Wojsku Polskim. Było dość czasu, aby poglądy moje w świetle ogólnych doświadczeń i osobistych przeżyć wzmocniły się i okrzepły. Dotychczas utrudniały…