-
Kolej na Pomorzu Zachodnim w I połowie XX w. (do 1945 r.)
By • 9 lipca, 2026Zmierzch dawnego porządku i zmiany geopolityczne W listopadzie 1918 roku I wojna światowa zmierzała ku końcowi. Pomorze Zachodnie, podobnie jak całe pokonane Niemcy, znalazło się w obliczu niezwykle bolesnych dla państwa i społeczeństwa przemian. Koniec długotrwałych działań zbrojnych nie oznaczał jednakże natychmiastowego powrotu do przedwojennej i przewidywalnej stabilności. System transportowy prowincji pomorskiej był skrajnie wyeksploatowany… -
Początki kolei na Pomorzu Zachodnim (do 1918 r.)
By • 9 lipca, 2026Pomorze Zachodnie u progu rewolucji przemysłowej Zanim kolejowe szlaki urozmaiciły krajobraz Pomorza Zachodniego (prowincji pomorskiej), podróżowanie po nim przypominało nierzadko zmagania z żywiołem. Pomorze w pierwszej połowie XIX wieku było regionem o charakterze rolniczym, gdzie rytm życia wyznaczały pory roku, a nie rozkłady jazdy kariolek pocztowych. Transport towarów, płodów rolnych czy drewna z głębi lądu… -
NSDAP i ruch nazistowski w Prowincji Pomorze w latach 1922-1945
By • 4 lipca, 2026Do 1928/1929 r. Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (NSDAP) stanowiła na pruskim Pomorzu marginalną i raczej niestabilną siłę polityczną. Mimo powołania pierwszej miejscowej grupy (Ortsgruppe) w Szczecinie już w 1922 r. oraz utworzenia rok później pomorskiego okręgu (Gau) z siedzibą w Greifswaldzie, partia pod wodzą Adolfa Hitlera nie zdołała zyskać tam szerszego zakorzenienia politycznego, a co… -
Życie kulturalne i sztuka na Pomorzu od II połowy XVII wieku do 1945 roku
By • 4 lipca, 2026XVII wiek jest przełomowy w dziejach istniejącego od XII wieku księstwa Gryfitów. W 1637 roku umiera ostatni władca dynastii Bogusław XIV. Wydarzenie to kończy ważny etap rządów dynastii i funkcjonowania Księstwa Pomorskiego, które istniało 500 lat. Przez ziemie Księstwa przetacza się wojna 30-letnia. Pokój westfalski z 1648 roku, kończący wojnę, przypieczętował podział regionu między Księstwo… -
Muzea na Pomorzu do 1945 roku
By • 17 czerwca, 2026Do 1945 roku dzisiejsze Pomorze Zachodnie wchodziło w skład pruskiej, a następnie niemieckiej prowincji Pommern. Podobnie jak w innych regionach Niemiec, również tutaj wykształciła się dobrze rozwinięta sieć muzeów regionalnych. Zarówno w miastach powiatowych, jak i w wielu mniejszych miejscowościach, istniały muzea regionalne typu Heimatmuseum albo izby pamięci funkcjonujące pod nazwą Heimatstube. Proces ten był… -
Przemiany ustrojowe Pomorza 1806-1945
By • 17 czerwca, 2026W początkach XIX wieku Pomorze w przeważającej części tworzyło prowincję państwa pruskiego. Jedynie północno-zachodnie kresy, niewielki fragment dawnego księstwa pomorskiego (Pomorze Przednie na północ od rzeki Piany z wyspą Rugią) znajdował się nadal pod panowaniem szwedzkim. Pruskie Pomorze ustrojowo zespolone było z monarchią absolutystyczną Hohenzollerów, a jednym z tego symboli było wprowadzenie z końcem XVIII… -
II wojna światowa na Pomorzu
By • 16 czerwca, 2026Niemiecka prowincja Pomorze (Provinz Pommern) zajmowała ważne miejsce w przygotowaniach do ataku na Polskę w 1939 r. Jej najważniejsze miasto Szczecin położone było w strategicznie istotnym miejscu, przy głównym szlaku komunikacyjnym, opartym o niedokończoną autostradę Berlin Królewiec, pozwalającą przerzucać wojsko nad północno-zachodni odcinek granicy z II RP. Komunikację ze Śląskiem i południowymi częściami III Rzeszy… -
Polscy robotnicy w Prowincji Pomorze w latach 1871-1945.
By • 16 czerwca, 2026Od pracy sezonowej do przymusowej eksploatacji na rzecz gospodarki III Rzeszy Rynek pracy w proklamowanym w 1871 r. Cesarstwie Niemieckim odznaczał się wyraźną różnicą w wynagrodzeniach między zachodem a wschodem kraju oraz między miastem a wsią. Gwałtownie nasilające się od szczytowego okresu industrializacji zjawisko wyludnienia wsi (Landflucht) powodowało powstanie znacznego niedoboru rąk do pracy oraz… -
Peenemünde.
By • 21 kwietnia, 2026Miejsce narodzin rakiet V1 i V2. Historia i polityka pamięci o II wojnie światowej Peenemünde to nie tylko jedna z wielu urokliwych turystycznie gmin na wyspie Uznam w landzie Meklemburgia-Pomorze Przednie. Ta mała wioska rybacka do połowy lat 30. XX w. znana jedynie jako miejsce, w którym wylądował szwedzki król Gustaw II Adolf (1594–1632), by… -
Stoewer i inni– szczecińskie marki motoryzacyjne
By • 30 stycznia, 2026Początek motoryzacyjnej historii firmy Stoewer miał miejsce w marcu 1896 roku. Bernhard Stoewer senior uruchomił w tym roku fabrykę pod nazwą Stettiner Eisenwerke Bernhard Stoewer Sen., przy dzisiejszej Alei Wojska Polskiego (wtedy Falkenwalder Chaussee). Podstawą jej produkcji były z początku maszyny do obróbki metalu (tokarki) oraz, dodatkowo, części do rowerów (pedały, łańcuchy). 24-letni Emil Stoewer…
