• Prora. Zapomniany gigant nad Bałtykiem

    By • 24 października, 2026
    – świadectwo nazistowskiej inżynierii społecznej Nazizm – i słusznie – kojarzy nam się przede wszystkim jako nieludzki system terroru i ludobójstwa. Nie można jednak zapominać, że dla zdecydowanej większości Niemców przez lata był systemem, w którym realizowali swoje potrzeby, nadzieje, aspiracje. Znajdowali w nim nie tylko powody do dumy z wyższości nad innymi narodami, ale…
    Read More
  • Zachodniopomorska kraina w kratę – na szlaku budownictwa ryglowego 

    By • 24 października, 2026
    Wstęp Budownictwo ryglowe stanowi jeden z charakterystycznych elementów w krajobrazie kulturowym Pomorza Zachodniego, jest swoistym wyróżnikiem regionu. W województwie zachodniopomorskim jest przeszło 25% wszystkich zabytków ryglowych (szkieletowych) wpisanych w Polsce do rejestru zabytków. Plastyczna, z reguły czarno-biała, faktura budynków stała się podstawą do wykreowania nazwy „kraina w kratę”, szczególnie w odniesieniu do płn.-wschodniej części województwa….
    Read More
  • Quistorpowie, szczecińscy przemysłowcy i filantropi

    By • 13 października, 2026
    Losy rodziny Quistorpów na trwałe związane są z okresem rozkwitu dziewiętnastowiecznego. Ich sukcesy jako przedsiębiorców, a jednocześnie filantropów stanowią symbol kształtowania się nowoczesnego miasta, choć dzieje jego rodziny związane są z Pomorzem od pokoleń.  Ród Quistorpów wywodzi się od Joachima Quistorpa, który urodził się około 1556 roku w Niendorf.  Wśród członków rodziny byli wykładowcy akademiccy,…
    Read More
  • Między folwarkiem a fabryką. Ludność Pomorza Zachodniego w dobie wielkich przemian demograficznych (1815–1939)

    By • 6 października, 2026
    Wstęp Pomorze Zachodnie XIX i pierwszej połowy XX wieku to region, w którym czas płynął dwoma odmiennymi nurtami. Z jednej strony rozciągały się tu wielkie przestrzenie agrarnych majątków, gdzie życie wyznaczał rytm prac polowych w cieniu dworskich rezydencji. Z drugiej zaś – dynamicznie rozrastający się organizm Szczecina, który w dobie industrializacji dążył do miana nowoczesnej…
    Read More
  • Wnętrze pałacyku Tilebeinów. Źródło: Otto Altenburg, Die Tilebeins und ihr Kreis: Stettiner Bürgerkultur im 18. und 19. Jahrhundert, vornehmlich in der Goethezeit, Stettin: Leon Sauniers Buchhandlung 1937, s. 120.

    Kulturalny Szczecin. Salon Sophie Auguste Tilebein

    By • 2 września, 2026
    Przełom XVIII i XIX wieku to w Europie czas, popularności salonów artystycznych. Ich odmianą są salony literackie. Były to miejsca spotkań elity intelektualnej, gromadzące twórców, odbiorców i krytyków, w których dyskutowano o literaturze i sztuce, a także o filozofii i polityce. Spotkania te odbywały się regularnie, zwykle w prywatnych domach, często prowadzone były przez kobiety….
    Read More
  • Szczecin (Stettin). Panorama zakładów Szczecińskiej Fabryki Wyrobów Szamotowych (Stettiner Chamotte-Fabrik) z halami produkcyjnymi, kominami oraz transportem wodnym na rzece. Stan z 1871 roku. Stettiner Chamottefabrik Aktiengesellschaft Vormals Didier. 50 Jahre Aktiengesellschaft 1872-1922, Stettin 1922 (b.n.s.).

    Gospodarka prowincji pomorskiej w XIX i w I połowie XX wieku

    By • 2 września, 2026
    Nim rytm fabrycznych syren i wielkie budowle przemysłowe na stałe urozmaiciły krajobraz prowincji pomorskiej, funkcjonowanie tutejszych mieszkańców przypominało zmagania z tradycyjnym porządkiem. Region ten w pierwszej połowie XIX wieku cechował się rolniczym charakterem, w którym dynamika procesów gospodarczych wyznaczana była przez pory roku, a nie wolnorynkowe wskaźniki. Wytwórczość dóbr i obrót towarowy opierały się w…
    Read More
  • Wały Chrobrego – wizytówka stolicy Pomorza Zachodniego

    By • 2 września, 2026
    Jeśli mówimy o Szczecinie, to bardzo szybko kojarzy się on z nazwą powojenną „Wały Chrobrego”. Jest to jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w mieście. Stanowi on piękny kompleks budynków użyteczności publicznej, w tym zwłaszcza obecny Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki. To budynek, który wraz ze swoim otoczeniem dawniej i obecnie, z uwagi na swą piękną neorenesansową architekturę…
    Read More
  • Kolej na Pomorzu Zachodnim w I połowie XX w. (do 1945 r.)

    By • 9 lipca, 2026
    Zmierzch dawnego porządku i zmiany geopolityczne W listopadzie 1918 roku I wojna światowa zmierzała ku końcowi. Pomorze Zachodnie, podobnie jak całe pokonane Niemcy, znalazło się w obliczu niezwykle bolesnych dla państwa i społeczeństwa przemian. Koniec długotrwałych działań zbrojnych nie oznaczał jednakże natychmiastowego powrotu do przedwojennej i przewidywalnej stabilności. System transportowy prowincji pomorskiej był skrajnie wyeksploatowany…
    Read More
  • Początki kolei na Pomorzu Zachodnim (do 1918 r.)

    By • 9 lipca, 2026
    Pomorze Zachodnie u progu rewolucji przemysłowej Zanim kolejowe szlaki urozmaiciły krajobraz Pomorza Zachodniego (prowincji pomorskiej), podróżowanie po nim przypominało nierzadko zmagania z żywiołem. Pomorze w pierwszej połowie XIX wieku było regionem o charakterze rolniczym, gdzie rytm życia wyznaczały pory roku, a nie rozkłady jazdy kariolek pocztowych. Transport towarów, płodów rolnych czy drewna z głębi lądu…
    Read More
  • NSDAP i ruch nazistowski w Prowincji Pomorze w latach 1922-1945

    By • 4 lipca, 2026
    Do 1928/1929 r. Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (NSDAP) stanowiła na pruskim Pomorzu marginalną i raczej niestabilną siłę polityczną. Mimo powołania pierwszej miejscowej grupy (Ortsgruppe) w Szczecinie już w 1922 r. oraz utworzenia rok później pomorskiego okręgu (Gau) z siedzibą w Greifswaldzie, partia pod wodzą Adolfa Hitlera nie zdołała zyskać tam szerszego zakorzenienia politycznego, a co…
    Read More